แผนจิตศึกษา: เจ้าแกะทำความดี

เวลา 20 นาทีระดับชั้น อ.1ผู้สร้าง นาฏยา โชติไธสง

แก่นของเรื่อง:เห็นคุณค่าตนเองและช่วยเหลือผู้อื่นตามกำลัง

เป้าหมายของแผน:ระดับต้น ฝึกสติ การใคร่ครวญ เคารพคุณค่าตนเองและคนอื่น เห็นความเกี่ยวเนื่องกันอยู่ · ระดับกลาง - Leading Self 2.1 มีวิจารณญาณเชิงจริยธรรมในการเลือกกระทำสิ่งถูก ช่วยเหลือคนอื่น สิ่งอื่น (ความกรุณา) การไม่ดูดาย และสามารถให้เหตุผลอย่างสมเหตุสมผล

1ขั้นเตรียมสภาวะจิต (ฝึกโหมดรู้ (สติ) จดจ่อเพื่อการใคร่ครวญ)

ครูและเด็กๆ นั่งล้อมวง เด็กๆ นอนเป็นปลาดาว (Body Scan) ครูพูด Scan ให้เด็กๆ รับรู้กายตั้งแต่หัวจรดเท้า ครูอ่านนิทาน “เจ้าแกะทำความดี”
เมื่ออ่านจบแล้ว เด็กๆ ลุกขึ้นนั่ง ครูนำเด็กๆ ทำ Brain Gym (แบบสลับช้าง)ท่ากระดาษกับกรรไกร โดยนับเลขจาก 1 ถึง 10

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)

2ขั้นกิจกรรม 10–15 นาที

2.1 ขั้นชง

ครูอ่านนิทาน “เจ้าแกะทำความดี” ช่วงที่ Scan และตั้งคำถาม (เพื่อทบทวนการรับข้อมูล)
1) ในนิทานมีตัวละครใดบ้าง
2) เกิดหตุการณ์อะไรขึ้นบ้าง

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)

2.2 ขั้นเชื่อม

2.2.1 เชื่อมตนเอง

คำถามในฐานะคนนอกความคิด / ความรู้สึก

เด็กๆ คิดว่าเจ้าแกะรู้สึกอย่างไร เมื่อเพื่อนพูดว่าขนรุงรัง

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)
คำถามเพื่อสลับที่ความคิด / ความรู้สึก / ตัวละคร

ถ้าเด็กๆ เป็นเจ้าแกะที่ช่วยแม่ไก่ได้ เด็กๆ จะรู้สึกอย่างไร

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)
คำถามเพื่อเชื่อมโยงประสบการณ์อดีต

เด็กๆ เคยช่วยใครทำอะไรบ้าง ตอนนั้นรู้สึกอย่างไร

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)
คำถามเพื่อเชื่อมการวิเคราะห์ปัจจุบัน

ถ้าเด็กๆ เห็นเพื่อนเก็บของเล่นคนเดียว เด็ก ๆ จะช่วยอะไรได้บ้าง ทำไมจึงอยากช่วย

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)

2.2.2 เชื่อมกันและกัน

เด็กๆ แลกเปลี่ยนความคิด ความรู้สึก เกิดมุมมองใหม่ มุมมองต่าง ครูร่วมสนทนาในประเด็นมุมมองที่น่าสนใจจากผู้เรียน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)

2.3 ขั้นใช้

สถานการณ์ซับซ้อนเพื่อฝึกการตัดสินใจเชิงจริยธรรม การนำตนเอง และใช้ได้จริงในชีวิต (อนาคต)

ถ้าเพื่อนจัดมุมหนังสือคนเดียวไม่ไหว เด็ก ๆ จะช่วยอย่างไร ถ้าทำไม่ไหว จะขอให้ใครช่วย
ครูสร้างสถานการณ์จำลอง โดยวางหนังสือหลายเล่มไว้นอกชั้น ให้เด็กๆ ช่วยกันจัดเรียงหนังสือเข้าชั้น

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)EF · ริเริ่มลงมือทำ (Initiating)EF · วางแผนจัดระบบ (Planning and Organizing)EF · มุ่งเป้าหมาย (Goal-Directed Persistence)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)

3ขั้นจบ (1–3 นาที · ขอบคุณผู้อื่นหรือสิ่งต่าง ๆ และ Empower กันและกัน)

Empower ผ่านการกอด การชื่นชมความตั้งใจ ความพยายาม กล่าวขอบคุณ ทุกๆการเรียนรู้ ทุกๆความคิด ขอบคุณตนเอง และขอบคุณกันและกัน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)

การประเมิน

สังเกตการรู้ตัวและจดจ่อ การตอบคำถาม การบอกความรู้สึก การเห็นคุณค่าตนเอง การรับฟังและยอมรับความต่าง การกำกับตนเอง