แผนจิตศึกษา: รอยร้าวบนกำแพง

เวลา 20 นาทีระดับชั้น ป.5ผู้สร้าง นายวชิรวิทย์ บุญครอบ

แก่นของเรื่อง:คำพูดสามารถทิ้งร่องรอยในใจผู้อื่นได้ ก่อนพูดจึงควรยั้งคิด เคารพความรู้สึก และรับผิดชอบต่อการเยียวยาความสัมพันธ์

เป้าหมายของแผน:ระดับกลาง - Leading Self 2.1 มีวิจารณญาณเชิงจริยธรรมในการเลือกกระทำสิ่งถูก ช่วยเหลือคนอื่น สิ่งอื่น (ความกรุณา) การไม่ดูดาย และสามารถให้เหตุผลอย่างสมเหตุสมผล

1ขั้นเตรียมสภาวะจิต (ฝึกโหมดรู้ (สติ) จดจ่อเพื่อการใคร่ครวญ)

ครูและนักเรียนนั่งเป็นวงกลม ไหว้ทักทายกันอย่างนอบน้อม ทำ Brain Gym แบบสลับข้างช้า ๆ แล้วกลับมารับรู้ลมหายใจเข้า–ออกและความรู้สึกของตนประมาณ 1 นาที

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)

2ขั้นกิจกรรม 10–15 นาที

2.1 ขั้นชง

ครูอ่านนิทาน “รอยร้าวบนกำแพง”ให้นักเรียนฟัง ครูตั้งคำถาม “เกิดเหตุการณ์อะไรขึ้นบ้าง”

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)

2.2 ขั้นเชื่อม

2.2.1 เชื่อมตนเอง

คำถามในฐานะคนนอกความคิด / ความรู้สึก

นักเรียนคิด /รู้สึกอย่างไรหลังจากที่ได้ฟังนิทานเรื่องรอยร้าวบนกำแพง
นักเรียนคิด /รู้สึกอย่างไรตอนที่ต้นชอบพูดจาไม่ดีกับเพื่อนๆ

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)
คำถามเพื่อสลับที่ความคิด / ความรู้สึก / ตัวละคร

ถ้านักเรียนเป็นคุณครู จะรู้สึกอย่างไรที่เห็นต้นบูลลี่ พูดจาทำร้ายจิตใจเพื่อนเพื่อน ๆ

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)
คำถามเพื่อเชื่อมโยงประสบการณ์อดีต

นักเรียนเคยพูดจาทำร้ายจิตใจผู้อื่นหรือไม่ เหตุการณ์นั้นคืออะไร

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)
คำถามเพื่อเชื่อมการวิเคราะห์ปัจจุบัน

ถ้าพวกเราทุก ๆ คนในสังคมพูดจาไม่ดีทำร้ายจิตใจกันและกัน นักเรียนคิดว่าจะเกิดอะไรขึ้นบ้าง

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)

2.2.2 เชื่อมกันและกัน

นักเรียนแลกเปลี่ยนความคิด ความรู้สึก เกิดมุมมองใหม่ มุมมองต่าง ครูร่วมสนทนาในประเด็นมุมมองที่น่าสนใจจากผู้เรียน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)

2.3 ขั้นใช้

สถานการณ์ซับซ้อนเพื่อฝึกการตัดสินใจเชิงจริยธรรม การนำตนเอง และใช้ได้จริงในชีวิต (อนาคต)

ถ้าหากมีเพื่อนมาล้อเลียนเรื่องที่ทำให้นักเรียนรู้สึกไม่ดี นักเรียนจะมีวิธีพูดกับเขาอย่างไร?
นักเรียนคิดว่าห้องเรียนของเราจะกลายเป็น "พื้นที่ปลอดภัย" สำหรับทุกคนได้อย่างไร?

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)

3ขั้นจบ (1–3 นาที · ขอบคุณผู้อื่นหรือสิ่งต่าง ๆ และ Empower กันและกัน)

Empower ครูและนักเรียนนำสู่การขอบคุณ ขอบคุณความคิดเห็นที่พี่ ๆ แลกเปลี่ยนกันในวันนี้ และชื่นชมความตั้งใจของทุกคน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)

การประเมิน

สังเกตการจดจ่อ การรับฟัง การตอบคำถามอย่างมีเหตุผล การเชื่อมโยงประสบการณ์ และการนำแนวคิดเรื่องการสื่อสารอย่างเคารพไปใช้กับสถานการณ์ใกล้ตัว