แผนจิตศึกษา: น้องฟ้าเรียนรู้ที่จะฟังเพื่อน

เวลา 20 นาทีระดับชั้น ป.5ผู้สร้าง นายวชิรวิทย์ บุญครอบ

แก่นของเรื่อง:การรับฟังความคิดเห็นและยอมปรับความคิดช่วยให้เข้าใจกัน แก้ปัญหาร่วมกัน และรักษาความสัมพันธ์ในกลุ่ม

เป้าหมายของแผน:ระดับกลาง - Leading Self 2.2 มีวิจารณญาณในการตัดสินใจ นำตนเองให้สามารถเข้าใจความหลากหลาย และความแตกต่างของแต่ละบุคคล

1ขั้นเตรียมสภาวะจิต (ฝึกโหมดรู้ (สติ) จดจ่อเพื่อการใคร่ครวญ)

ครูและนักเรียนนั่งเป็นวงกลม ไหว้ทักทายกันอย่างนอบน้อม ทำ Brain Gym แบบสลับข้างช้า ๆ แล้วกลับมารับรู้ลมหายใจเข้า–ออกและความรู้สึกของตนประมาณ 1 นาที

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)

2ขั้นกิจกรรม 10–15 นาที

2.1 ขั้นชง

ครูอ่านนิทาน “เรื่อง น้องฟ้าเรียนรู้ที่จะฟังเพื่อน”ให้นักเรียนฟัง ครูตั้งคำถาม “เกิดเหตุการณ์อะไรขึ้นบ้าง”

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)

2.2 ขั้นเชื่อม

2.2.1 เชื่อมตนเอง

คำถามในฐานะคนนอกความคิด / ความรู้สึก

นักเรียนมีความคิด หรือรู้สึกอย่างไร หลังจากฟังนิทานจบ เพราะอะไร

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)
คำถามเพื่อสลับที่ความคิด / ความรู้สึก / ตัวละคร

ถ้านักเรียนเป็นน้องฟ้า ทำไมถึงมั่นใจว่าความคิดของตัวเองถูกต้องและเป็นความคิดที่ดี ?
ถ้านักเรียนเป็นเพื่อนของน้องฟ้า มีความรู้สึกอย่างไรที่ต้องทำงานกลุ่มเดียวกันกับน้องฟ้า ?

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)
คำถามเพื่อเชื่อมโยงประสบการณ์อดีต

นักเรียนเคยทำงานคนเดียวเพราะเพื่อนไม่ยอมร่วมมือหรือเพราะตัวเองไม่ฟังเพื่อนบ้างไหม? ตอนนั้นมีความรู้สึกและคิดอย่างไรบ้าง

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)
คำถามเพื่อเชื่อมการวิเคราะห์ปัจจุบัน

นักเรียนคิดว่าการเอาแต่ใจตัวเองของน้องฟ้า เวลาทำงานกลุ่มมีข้อเสียอย่างไร?

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)

2.2.2 เชื่อมกันและกัน

นักเรียนแลกเปลี่ยนความคิด ความรู้สึก เกิดมุมมองใหม่ มุมมองต่าง ครูร่วมสนทนาในประเด็นมุมมองที่น่าสนใจจากผู้เรียน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)

2.3 ขั้นใช้

สถานการณ์ซับซ้อนเพื่อฝึกการตัดสินใจเชิงจริยธรรม การนำตนเอง และใช้ได้จริงในชีวิต (อนาคต)

ระหว่างทำงานกลุ่ม นักเรียนสังเกตว่าเพื่อนบางคนไม่พอใจเพราะนักเรียนเอาแต่ใจตัวเอง นักเรียนจะทำอย่างไรเพื่อปรับความสัมพันธ์และให้ทุกคนทำงานร่วมกันได้ดี?
นักเรียนพบว่าการทำงานกลุ่ม การฟังความคิดเห็นของเพื่อนอาจทำให้งานช้า แต่ถ้าไม่ฟัง อาจทำให้เพื่อนไม่พอใจและงานไม่ราบรื่น นักเรียนจะตัดสินใจอย่างไร และจะอธิบายให้เพื่อนเข้าใจอย่างไร?

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)

3ขั้นจบ (1–3 นาที · ขอบคุณผู้อื่นหรือสิ่งต่าง ๆ และ Empower กันและกัน)

Empower ครูและนักเรียนนำสู่การขอบคุณ ขอบคุณความคิดเห็นที่พี่ ๆ แลกเปลี่ยนกันในวันนี้ และชื่นชมความตั้งใจของทุกคน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)

การประเมิน

สังเกตการจดจ่อ การรับฟัง การตอบคำถามอย่างมีเหตุผล การเชื่อมโยงประสบการณ์ และการนำแนวคิดเรื่องการรับฟังไปใช้กับสถานการณ์ใกล้ตัว