เด็ก ๆ คิดว่าทำไมต้นไม้ถึงโกรธภูเขา
ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)
แผนจิตศึกษา: ภูเขากับต้นไม้
แก่นของเรื่อง:การขอโทษและการให้อภัย
เป้าหมายของแผน:ระดับต้น ฝึกสติ การใคร่ครวญ เคารพคุณค่าตนเองและคนอื่น เห็นความเกี่ยวเนื่องกันอยู่
1ขั้นเตรียมสภาวะจิต (ฝึกโหมดรู้ (สติ) จดจ่อเพื่อการใคร่ครวญ)
นักเรียนนอนท่าปลาดาว (Body Scan) ครูพูดผ่อนคลายทีละส่วนของร่างกายพร้อมอ่านนิทาน เรื่อง ภูเขากับต้นไม้ จากนั้นนั่งหลังตรงเพื่อทำ Brain Gym (ท่าตะปู-ค้อน) โดยนับเพิ่ม 1-20
ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)
2ขั้นกิจกรรม 10–15 นาที
2.1 ขั้นชง
ครูอ่านนิทาน เรื่อง ภูเขากับต้นไม้ ช่วงที่ Scan และตั้งคำถาม (เพื่อทบทวนการรับข้อมูล)
1. ในนิทาน เรื่อง ภูเขากับต้นไม้ มีตัวละครอะไรบ้าง
2. และเกิดเหตุการณ์อะไรขึ้นบ้าง
ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ริเริ่มลงมือทำ (Initiating)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)
2.2 ขั้นเชื่อม
2.2.1 เชื่อมตนเอง
ถ้าเด็ก ๆ เป็นต้นไม้ แล้วภูเขาบอกว่า “ฉันก็รักพระอาทิตย์เหมือนกัน” เด็ก ๆ จะตอบว่าอย่างไร
ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)
เด็ก ๆ เคยทะเลาะกับเพื่อนไหม เเแล้วเราทำอย่างไรให้กลับมาเล่นด้วยกันได้
ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)
ถ้าภูเขาบอกความจริงกับต้นไม้ตั้งแต่แรก จะเกิดอะไรขึ้น
ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · วางแผนจัดระบบ (Planning and Organizing)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)
2.2.2 เชื่อมกันและกัน
แลกเปลี่ยนความคิด ความรู้สึก เกิดมุมมองใหม่ มุมมองต่าง ครูร่วมสนทนาในประเด็นที่น่าสนใจจากผู้เรียน
ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)
2.3 ขั้นใช้
สถานการณ์ซับซ้อนเพื่อฝึกการตัดสินใจเชิงจริยธรรม การนำตนเอง และใช้ได้จริงในชีวิต (อนาคต)
ถ้าเพื่อนหยิบของเล่นของเด็ก ๆ ไปโดยไม่ขอ เด็ก ๆ จะมีวิธีทำอย่างไรให้เพื่อนเข้าใจและไม่ทำให้เพื่อนเสียใจ
ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · วางแผนจัดระบบ (Planning and Organizing)EF · มุ่งเป้าหมาย (Goal-Directed Persistence)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)
3ขั้นจบ (1–3 นาที · ขอบคุณผู้อื่นหรือสิ่งต่าง ๆ และ Empower กันและกัน)
Empower ผ่านการกอด การชื่นชมความตั้งใจ ความพยายาม กล่าวขอบคุณทุก ๆ การเรียนรู้ ทุก ๆ ความคิด ทุก ๆ ความตั้งใจ ขอบคุณตนเอง และขอบคุณซึ่งกันและกัน
ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)EF · มุ่งเป้าหมาย (Goal-Directed Persistence)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)
การประเมิน
ขั้นเตรียมสภาวะจิต
1. สังเกตการจดจ่อใส่ใจ
2. สังเกตการรู้ตัวและกำกับตนเอง
ขั้นกิจกรรม
3. สังเกตการมีส่วนร่วมในการทำกิจกรรม เช่น การสนทนาร่วมกับผู้อื่น
ขั้นจบ
4. สังเกตการจดจ่อใส่ใจ
5. สังเกตการรู้ตัวและกำกับตนเอง