แผนจิตศึกษา: หมอช้างสร้างสุข

เวลา 20 นาทีระดับชั้น อ.2ผู้สร้าง ชรินรัตน์ ธรรมมา

แก่นของเรื่อง:การดูแลตนเอง

เป้าหมายของแผน:ระดับต้น ฝึกสติ การใคร่ครวญ เคารพคุณค่าตนเองและคนอื่น เห็นความเกี่ยวเนื่องกันอยู่

1ขั้นเตรียมสภาวะจิต (ฝึกโหมดรู้ (สติ) จดจ่อเพื่อการใคร่ครวญ)

นักเรียนนอนท่าปลาดาว (Body Scan) ครูพูดผ่อนคลายทีละส่วนของร่างกายพร้อมอ่านนิทาน เรื่อง หมอช้างสร้างสุข จากนั้นนั่งหลังตรงเพื่อทำ Brain Gym (ท่ากระต่าย-กอหญ้า) โดยนับเพิ่ม 1-20

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)

2ขั้นกิจกรรม 10–15 นาที

2.1 ขั้นชง

ครูอ่านนิทาน เรื่อง หมอช้างสร้างสุข ช่วงที่ Scan และตั้งคำถาม (เพื่อทบทวนการรับข้อมูล)
1. ในนิทาน เรื่อง หมอช้างสร้างสุข มีตัวละครอะไรบ้าง
2. และเกิดเหตุการณ์อะไรขึ้นบ้าง

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ริเริ่มลงมือทำ (Initiating)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)

2.2 ขั้นเชื่อม

2.2.1 เชื่อมตนเอง

คำถามในฐานะคนนอกความคิด / ความรู้สึก

เด็ก ๆ คิดว่าทำไมหมอช้างจึงอยากให้สัตว์ทั้งหลายมีสุขภาพดี

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)
คำถามเพื่อสลับที่ความคิด / ความรู้สึก / ตัวละคร

ถ้าเด็ก ๆ เป็นหมอช้าง อยากช่วยสัตว์ทั้งหลายเรื่องอะไร

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)
คำถามเพื่อเชื่อมโยงประสบการณ์อดีต

เด็ก ๆ เคยทำโยคะหรือเล่นจนเหงื่อออกไหม ตอนนั้นเด็ก ๆ รู้สึกอย่างไร

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)
คำถามเพื่อเชื่อมการวิเคราะห์ปัจจุบัน

ตอนนี้เด็ก ๆ ทำอะไรได้บ้างเพื่อดูแลร่างกายของตนเอง

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · วางแผนจัดระบบ (Planning and Organizing)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)

2.2.2 เชื่อมกันและกัน

แลกเปลี่ยนความคิด ความรู้สึก เกิดมุมมองใหม่ มุมมองต่าง ครูร่วมสนทนาในประเด็นที่น่าสนใจจากผู้เรียน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)EF · มุ่งเป้าหมาย (Goal-Directed Persistence)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)

2.3 ขั้นใช้

สถานการณ์ซับซ้อนเพื่อฝึกการตัดสินใจเชิงจริยธรรม การนำตนเอง และใช้ได้จริงในชีวิต (อนาคต)

ถ้าเด็ก ๆ รู้ว่าตนเองกินขนมหวานเยอะเกินไป เด็ก ๆ จะทำอย่างไรเพื่อดูแลร่างกายของตนเองให้แข็งแรง

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · วางแผนจัดระบบ (Planning and Organizing)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)

3ขั้นจบ (1–3 นาที · ขอบคุณผู้อื่นหรือสิ่งต่าง ๆ และ Empower กันและกัน)

Empower ผ่านการกอด การชื่นชมความตั้งใจ ความพยายาม กล่าวขอบคุณทุก ๆ การเรียนรู้ ทุก ๆ ความคิด ทุก ๆ ความตั้งใจ ขอบคุณตนเอง และขอบคุณซึ่งกันและกัน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)EF · มุ่งเป้าหมาย (Goal-Directed Persistence)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)

การประเมิน

ขั้นเตรียมสภาวะจิต
1. สังเกตการจดจ่อใส่ใจ
2. สังเกตการรู้ตัวและกำกับตนเอง
ขั้นกิจกรรม
3. สังเกตการมีส่วนร่วมในการทำกิจกรรม เช่น การสนทนาร่วมกับผู้อื่น
ขั้นจบ
4. สังเกตการจดจ่อใส่ใจ
5. สังเกตการรู้ตัวและกำกับตนเอง