แผนจิตศึกษา: อึ่งอ่างและวัว

เวลา 20 นาทีระดับชั้น อ.3ผู้สร้าง ศิริธร ศรีหาวัตร

แก่นของเรื่อง:ไม่โอ้อวดหรือเปรียบเทียบตนเองกับผู้อื่น

เป้าหมายของแผน:ระดับต้น ฝึกสติ การใคร่ครวญ เคารพคุณค่าตนเองและคนอื่น เห็นความเกี่ยวเนื่องกันอยู่ · ระดับกลาง - Leading Self 2.1 มีวิจารณญาณเชิงจริยธรรมในการเลือกกระทำสิ่งถูก ช่วยเหลือคนอื่น สิ่งอื่น (ความกรุณา) การไม่ดูดาย และสามารถให้เหตุผลอย่างสมเหตุสมผล

1ขั้นเตรียมสภาวะจิต (ฝึกโหมดรู้ (สติ) จดจ่อเพื่อการใคร่ครวญ)

ครูและเด็ก ๆ นั่งล้อมวงกล่าวทักทายสวัสดีกันและกัน เด็ก ๆ นอนเป็นปลาดาว (Body Scan) ครูพูด Scan ให้เด็ก ๆ รับรู้กายตั้งแต่หัวจรดเท้า ครูอ่านนิทาน "อึ่งอ่างกับแม่วัว" เมื่ออ่านจบแล้ว เด็ก ๆ ลุกขึ้นนั่ง ครูนำเด็ก ๆ ทำ Brain Gym (แบบสลับช้าง)ทำกระต่ายกับกอหญ้า โดยนับเลขจาก 1 ถึง 10

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)

2ขั้นกิจกรรม 10–15 นาที

2.1 ขั้นชง

ครูอ่านนิทาน อึ่งอ่างกับแม่วัว ช่วงที่ Scan และตั้งคำถาม (เพื่อทบทวนการรับข้อมูล)
1) มีตัวละครอะไรบ้าง
2) เกิดเหตุการณ์อะไรขึ้นบ้าง

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)

2.2 ขั้นเชื่อม

2.2.1 เชื่อมตนเอง

คำถามในฐานะคนนอกความคิด / ความรู้สึก

เด็ก ๆ คิดและรู้สึกอย่างไรตอนที่แม่วัวเผลอเหยียบลูกอึ่งอ่าง

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)
คำถามเพื่อสลับที่ความคิด / ความรู้สึก / ตัวละคร

1) ถ้าเด็ก ๆ เป็นแม่อึ่งอ่างรู้สึกหรือคิดอย่างไรที่ลูกของตนเองถูกเหยียบ
2) ถ้าเเด็ก ๆ เป็นแม่วัวรู้สึกหรือคิดอย่างไรถ้ารู้ว่าตนเองเผลอไปเหยียบลูกอึ่งอ่าง

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)
คำถามเพื่อเชื่อมโยงประสบการณ์อดีต

เด็ก ๆ เคยทำให้คนอื่นเดือดร้อนหรือไม่ อาจจะตั้งใจหรือไม่ตั้งใจ อย่างไร

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)
คำถามเพื่อเชื่อมการวิเคราะห์ปัจจุบัน

ถ้าเด็ก ๆ ไม่สามารถบอกได้ว่ากิจกรรมที่ทำนี้เกินความสามารถของตนเองหรือไม่ จะส่งผลอย่างไรต่อคนๆ นั้น

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)

2.2.2 เชื่อมกันและกัน

แลกเปลี่ยนความคิด ความรู้สึก เกิดมุมมองใหม่ มุมมองต่าง ครูร่วมสนทนาในประเด็นมุมมองที่น่าสนใจ

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)

2.3 ขั้นใช้

สถานการณ์ซับซ้อนเพื่อฝึกการตัดสินใจเชิงจริยธรรม การนำตนเอง และใช้ได้จริงในชีวิต (อนาคต)

1) ถ้าเด็ก ๆ ต้องทำ ทำงาน อะไรสักอย่างที่เราไม่สามารถทำคนเดียวได้เด็ก ๆ จะทำอย่างไร เพื่อให้ภารกิจนั้นสำเร็จตามที่ได้รับมอบหมาย
2) ครูสร้างสถานการณ์ แจกบล็อกไม้ให้นักเรียนคนละ 1ชิ้น แล้วให้นำมาต่อเพื่อสร้างบ้านให้กับแม่วัว

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)EF · ริเริ่มลงมือทำ (Initiating)EF · วางแผนจัดระบบ (Planning and Organizing)EF · มุ่งเป้าหมาย (Goal-Directed Persistence)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)

3ขั้นจบ (1–3 นาที · ขอบคุณผู้อื่นหรือสิ่งต่าง ๆ และ Empower กันและกัน)

Empower ผ่านการกอด การชื่นชมความตั้งใจ ความพยายาม กล่าวขอบคุณทุก ๆ การเรียนรู้ ทุก ๆ ความคิด ขอบคุณตนเอง และขอบคุณกันและกัน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · มุ่งเป้าหมาย (Goal-Directed Persistence)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)

การประเมิน

1. ขั้นเตรียมสภาวะจิต สังเกตการณ์จดจ่อ การรู้ตัว การกำกับตนเอง
2. ขั้นกิจกรรม สังเกตการมีส่วนร่วมในกิจกรรม ทั้ง การรับฟัง การสนทนา การตอบคำถามที่ตรงประเด็น
3. ขั้น Empower สังเกตุการจกจ่อ รู้ตัว การกำกับตนเอง