แผนจิตศึกษา: ดอกทานตะวันของเมล็ดเล็ก

เวลา 20 นาทีระดับชั้น ป.5ผู้สร้าง นายวชิรวิทย์ บุญครอบ

แก่นของเรื่อง:เห็นคุณค่าและยอมรับจังหวะการเติบโตของตนเอง ไม่เปรียบเทียบหรือตัดสินตนจากความสำเร็จของผู้อื่น ใช้ความพยายาม กำลังใจ และการวางแผนเพื่อนำตนเองให้ก้าวต่อไป พร้อมเคารพความแตกต่างของแต่ละคน

เป้าหมายของแผน:ระดับกลาง - Leading Self 2.2 มีวิจารณญาณในการตัดสินใจ นำตนเองให้สามารถเข้าใจความหลากหลาย และความแตกต่างของแต่ละบุคคล

1ขั้นเตรียมสภาวะจิต (ฝึกโหมดรู้ (สติ) จดจ่อเพื่อการใคร่ครวญ)

ครูและนักเรียนนั่งเป็นวงกลมครูและนักเรียนไหว้สวัสดีทักทายกันและกันอย่างนอบน้อม
ครูนำนักเรียนกลับมารู้ตัวด้วยการ ทำกิจกรรม Brain Gym แบบสลับข้าง จีบ แอล นับเพิ่มทีละ 2 (0-20)
ครูนำนักเรียนกลับมารู้ตัวด้วยการรับรู้ที่ลมหายใจเข้า-ออก 2 นาที

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)

2ขั้นกิจกรรม 10–15 นาที

2.1 ขั้นชง

ครูอ่านนิทาน “ดอกทานตะวันของเมล็ดเล็ก”ให้นักเรียนฟัง ครูตั้งคำถาม “เกิดเหตุการณ์อะไรขึ้นบ้าง”

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)

2.2 ขั้นเชื่อม

2.2.1 เชื่อมตนเอง

คำถามในฐานะคนนอกความคิด / ความรู้สึก

นักเรียนคิด รู้สึกอย่างไรเมื่อได้ฟังเรื่องราวของดอกทานตะวันของเมล็ดเล็ก
นักเรียนคิด /รู้สึกอย่างไร ตอนที่เมล็ดทานตะวันต้นเล็ก ตั้งใจเติบโตและเบ่งบาน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)
คำถามเพื่อสลับที่ความคิด / ความรู้สึก / ตัวละคร

ถ้านักเรียนเป็นเมล็ดทานตะวันต้นเล็ก คิด /รู้สึกอย่างไรที่เห็นต้นทานตะวันต้นอื่นๆ เจริญเติบโตก่อนตัวเอง

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)
คำถามเพื่อเชื่อมโยงประสบการณ์อดีต

นักเรียนเคยเปรียบเทียบตัวเองกับผู้อื่นหรือไม่ เรื่องอะไร

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)
คำถามเพื่อเชื่อมการวิเคราะห์ปัจจุบัน

ถ้าเพื่อน ๆ ในห้องของเรามีความเชื่อมั่นและความพยายาม นักเรียนคิดว่าจะเกิดอะไรขึ้นบ้าง

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)

2.2.2 เชื่อมกันและกัน

นักเรียนแลกเปลี่ยนความคิด ความรู้สึก เกิดมุมมองใหม่ มุมมองต่าง ครูร่วมสนทนาในประเด็นมุมมองที่น่าสนใจจากผู้เรียน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)

2.3 ขั้นใช้

สถานการณ์ซับซ้อนเพื่อฝึกการตัดสินใจเชิงจริยธรรม การนำตนเอง และใช้ได้จริงในชีวิต (อนาคต)

เมื่อนักเรียนรู้สึกท้อแท้ ไม่มีความสุข หมดแพชชั่นในการทำอะไรสักอย่าง นักเรียนจะมีวิธีสร้างกำลังใจให้ตัวเองอย่างไร เพราะเหตุใด

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)EF · ริเริ่มลงมือทำ (Initiating)EF · วางแผนจัดระบบ (Planning and Organizing)EF · มุ่งเป้าหมาย (Goal-Directed Persistence)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)

3ขั้นจบ (1–3 นาที · ขอบคุณผู้อื่นหรือสิ่งต่าง ๆ และ Empower กันและกัน)

Empower ครูและนักเรียนนำสู่การขอบคุณ ขอบคุณความคิดเห็นที่พี่ ๆ แลกเปลี่ยนกันในวันนี้ และชื่นชมความตั้งใจของทุกคน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)

การประเมิน

สังเกตเพื่อประเมินว่า ผู้เรียน 1) จดจ่อ รู้ตัว และกำกับตนระหว่างกิจกรรม 2) บอกความคิด ความรู้สึก และเหตุปัจจัยของตนได้ 3) รับฟังและเคารพมุมมองที่แตกต่าง 4) เห็นคุณค่าและยอมรับจังหวะการเติบโตของตนเอง 5) เลือกวิธีสร้างกำลังใจ วางแผน และลงมือทำอย่างเหมาะสม พร้อมอธิบายเหตุผลและผลกระทบต่อตนเอง ผู้อื่น และส่วนรวม