แผนจิตศึกษา: รากงอกออกดอกออกผล

เวลา 20 นาทีระดับชั้น ป.2ผู้สร้าง นายโฆษิต สารคุสารคุณ

แก่นของเรื่อง:การเติบโตที่แท้จริงไม่ใช่เพียงการทำตามความคาดหวังของผู้อื่น แต่คือการได้เรียนรู้และพัฒนาตนเองอย่างสมดุล

เป้าหมายของแผน:ระดับกลาง - Leading Self 2.2 มีวิจารณญาณในการตัดสินใจ นำตนเองให้สามารถเข้าใจความหลากหลาย และความแตกต่างของแต่ละบุคคล

1ขั้นเตรียมสภาวะจิต (ฝึกโหมดรู้ (สติ) จดจ่อเพื่อการใคร่ครวญ)

ครูและนักเรียนนั่งล้อมวง ครูนำนักเรียนทำ Brain Gym (แบบสลับข้าง) ท่าพี่ไดโนเสาร์-พี่นกยูง โดยนับเพิ่มทีละ 3 จาก 0 ถึง 30 และนับลดทีละ 3 จาก 30 ถึง 0

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)

2ขั้นกิจกรรม 10–15 นาที

2.1 ขั้นชง

ครูอ่านนิทานเรื่อง "รากงอกออกดอกออกผล" ให้นักเรียนฟัง

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)

2.2 ขั้นเชื่อม

2.2.1 เชื่อมตนเอง

คำถามในฐานะคนนอกความคิด / ความรู้สึก

นักเรียนคิดหรือรู้สึกอย่างไร ตอนที่แม่พยายามดึงลูกออกจากรากแล้วลูกพูดว่า "แม่ ผมชอบนั่งกับที่อยู่แบบนี้"

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)
คำถามเพื่อสลับที่ความคิด / ความรู้สึก / ตัวละคร

ถ้านักเรียนเป็นลูกชาย รู้สึกอย่างไรที่แม่บอกว่า "แค่นั้น ยังไม่ดีพอ ลูกต้องเรียนในระดับที่สูงขึ้นไปอีก ลูกยังมีคู่แข่งที่น่ากลัวอีกมาก ลูกจงเรียนหนังสือให้หนักขึ้นอีก"

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)
คำถามเพื่อเชื่อมโยงประสบการณ์อดีต

ในแต่ละวันนักเรียนคิดว่าการใช้ชีวิตของเราต้องแข่งขันกับอะไรบ้าง อย่างไร

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)
คำถามเพื่อเชื่อมการวิเคราะห์ปัจจุบัน

ถ้าคนคนหนึ่ง มีชีวิตที่ต้องแข่งขัน เร่งรีบตลอดเวลา จะมีผลดีผลเสียต่อชีวิตอย่างไร

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)

2.2.2 เชื่อมกันและกัน

นักเรียนแลกเปลี่ยนความคิด ความรู้สึก เกิดมุมมองใหม่ มุมมองต่าง ครูร่วมสนทนาในประเด็นมุมมองที่น่าสนใจจากผู้เรียน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)

2.3 ขั้นใช้

สถานการณ์ซับซ้อนเพื่อฝึกการตัดสินใจเชิงจริยธรรม การนำตนเอง และใช้ได้จริงในชีวิต (อนาคต)

นักเรียนเขียนใคร่ครวญลงในสมุดว่า ถ้านักเรียนต้องแข่งขันกับตนเองเพื่อให้เป็นคนที่ดีขึ้น คิดว่าจะต้องแข่งขันเรื่องอะไร และจะมีวิธีอย่างไรที่จะไม่ตัดขาดตัวเองจากคนอื่น

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ริเริ่มลงมือทำ (Initiating)EF · วางแผนจัดระบบ (Planning and Organizing)EF · มุ่งเป้าหมาย (Goal-Directed Persistence)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)

3ขั้นจบ (1–3 นาที · ขอบคุณผู้อื่นหรือสิ่งต่าง ๆ และ Empower กันและกัน)

Empower ผ่านการชื่นชมความตั้งใจ ความพยายาม กล่าวขอบคุณทุก ๆ การเรียนรู้ ทุก ๆ ความคิด ขอบคุณตนเอง และขอบคุณกันและกัน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)

การประเมิน

สังเกต การจดจ่อ รู้ตัว การกำกับตนเอง