แผนจิตศึกษา: คุณตานักเก็บกวาด

เวลา 20 นาทีระดับชั้น ป.2ผู้สร้าง นายโฆษิต สารคุสารคุณ

แก่นของเรื่อง:การตระหนักรู้ถึงความรับผิดชอบของตนเองต่อสิ่งแวดล้อมและส่วนรวม พร้อมลงมือแก้ไขปัญหาจากสิ่งใกล้ตัว

เป้าหมายของแผน:ระดับกลาง - Leading Self 2.1 มีวิจารณญาณเชิงจริยธรรมในการเลือกกระทำสิ่งถูก ช่วยเหลือคนอื่น สิ่งอื่น (ความกรุณา) การไม่ดูดาย และสามารถให้เหตุผลอย่างสมเหตุสมผล

1ขั้นเตรียมสภาวะจิต (ฝึกโหมดรู้ (สติ) จดจ่อเพื่อการใคร่ครวญ)

ครูและนักเรียนนั่งล้อมวง ครูนำนักเรียนทำ Brain Gym (แบบสลับข้าง) ท่าพี่สุนัขจิ้งจอก-พี่กอหญ้า โดยนับเพิ่มทีละ 2 จาก 0 ถึง 20 และนับลดทีละ 2 จาก 20 ถึง 0

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)

2ขั้นกิจกรรม 10–15 นาที

2.1 ขั้นชง

ครูเล่านิทานเรื่อง "คุณตานักเก็บกวาด" ให้นักเรียนฟัง

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)

2.2 ขั้นเชื่อม

2.2.1 เชื่อมตนเอง

คำถามในฐานะคนนอกความคิด / ความรู้สึก

นักเรียนคิด หรือรู้สึกอย่างไร กับคุณตาที่อาสามาช่วยเก็บขยะอยู่หลายวัน หลายเดือน หลายปี ให้ทะเลสะอาดสดใส

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)
คำถามเพื่อสลับที่ความคิด / ความรู้สึก / ตัวละคร

ถ้านักเรียนเป็นสัตว์ทะเล รู้สึกอย่างไรที่มนุษย์ทำให้มีขยะเกิดขึ้นแล้วเอามาทิ้งลงทะเล

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)
คำถามเพื่อเชื่อมโยงประสบการณ์อดีต

ในชีวิตของนักเรียนได้สร้างขยะใดให้เกิดขึ้นบ้าง ส่งผลอย่างไร

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)
คำถามเพื่อเชื่อมการวิเคราะห์ปัจจุบัน

ถ้านคนในสังคมต่างก็สร้างขยะให้เกิดขึ้น แต่ไม่มีวิธีจัดการที่ดี จะส่งผลอย่างไรต่อคน สัตว์ สิ่งแวดล้อม

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · วางแผนจัดระบบ (Planning and Organizing)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)

2.2.2 เชื่อมกันและกัน

นักเรียนแลกเปลี่ยนความคิด ความรู้สึก เกิดมุมมองใหม่ มุมมองต่าง ครูร่วมสนทนาในประเด็นมุมมองที่น่าสนใจจากผู้เรียน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)

2.3 ขั้นใช้

สถานการณ์ซับซ้อนเพื่อฝึกการตัดสินใจเชิงจริยธรรม การนำตนเอง และใช้ได้จริงในชีวิต (อนาคต)

นักเรียนเขียนใคร่ครวญลงในสมุดว่า นักเรียนจะมีวิธีการช่วยลดขยะในโรงเรียน ในครอบครัวได้อย่างไรบ้าง เพื่อให้โรงเรียน ชุมชน บ้าน น่าอยู่

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ริเริ่มลงมือทำ (Initiating)EF · มุ่งเป้าหมาย (Goal-Directed Persistence)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)

3ขั้นจบ (1–3 นาที · ขอบคุณผู้อื่นหรือสิ่งต่าง ๆ และ Empower กันและกัน)

Empower ผ่านการชื่นชมความตั้งใจ ความพยายาม กล่าวขอบคุณทุก ๆ การเรียนรู้ ทุก ๆ ความคิด ขอบคุณตนเอง และขอบคุณกันและกัน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)

การประเมิน

สังเกต การจดจ่อ รู้ตัว การกำกับตนเอง