แผนจิตศึกษา: ย่าขามเทศ

เวลา 20 นาทีระดับชั้น ป.3ผู้สร้าง นางจินตนา โชติเสน

แก่นของเรื่อง:การเคารพในคุณค่าของตนเองและผู้อื่น

เป้าหมายของแผน:ระดับต้น ฝึกสติ การใคร่ครวญ เคารพคุณค่าตนเองและคนอื่น เห็นความเกี่ยวเนื่องกันอยู่ · ระดับกลาง - Leading Self 2.1 มีวิจารณญาณเชิงจริยธรรมในการเลือกกระทำสิ่งถูก ช่วยเหลือคนอื่น สิ่งอื่น (ความกรุณา) การไม่ดูดาย และสามารถให้เหตุผลอย่างสมเหตุสมผล · ระดับกลาง - Leading Self 2.2 มีวิจารณญาณในการตัดสินใจ นำตนเองให้สามารถเข้าใจความหลากหลาย และความแตกต่างของแต่ละบุคคล

1ขั้นเตรียมสภาวะจิต (ฝึกโหมดรู้ (สติ) จดจ่อเพื่อการใคร่ครวญ)

นักเรียนนั่งเป็นวงกลม ครูและนักเรียนไหว้ทักทายกันและกันอย่างนอบน้อม ครูนำการรู้ตัวด้วย Brain Gyms และกลับมารู้ตัวด้วยการรับรู้การรับรู้ลมหายใจเข้า-ออก

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)

2ขั้นกิจกรรม 10–15 นาที

2.1 ขั้นชง

ครูอ่านนิทานเรื่อง ย่าขามเทศ ให้นักเรียนฟัง จากนั้นตั้งคำถาม
1. นิทานเรื่องนี้ชื่อเรื่องอะไร
2. ตัวละครในเรื่องมีใครบ้าง
3. สถานที่เกิดขึ้นที่ไหน
4. เกิดเหตุการณ์สeคัญอะไรบ้าง

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)

2.2 ขั้นเชื่อม

2.2.1 เชื่อมตนเอง

คำถามในฐานะคนนอกความคิด / ความรู้สึก

นักเรียนรู้สึกอย่างไรกับตอนที่พายุโหมหนัก ย่าขามเทศเผชิญพายุและฝนอย่างอดทน กิ่งที่ผูกชิงช้าหักลง น้ำก็เจิ่งนองสนาม และมีกิ่งหักจมอยู่ในน้ำ

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)
คำถามเพื่อสลับที่ความคิด / ความรู้สึก / ตัวละคร

ถ้านักเรียนเป็นย่าขามเทศรู้สึกอย่างไรต่อเจ้าของโรงเรียนที่เปลี่ยนใจไม่ตัดต้นขามเทศออก

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)
คำถามเพื่อเชื่อมโยงประสบการณ์อดีต

ตอนที่มาโรงเรียนเคยมีเหตุการณ์ไหนบ้างที่เราได้ทำแล้วรู้สึกดี รู้สึกประทับใจ ทำให้เราได้ยิ้ม ได้หัวเราะ ได้มีความสุข แม้ผ่านมาแล้วเราก็ยังจำได้อยากเล่าให้คนอื่นๆ ได้รับฟัง

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)
คำถามเพื่อเชื่อมการวิเคราะห์ปัจจุบัน

ถ้าคนเรามองเห็นแต่ข้อเสีย หรือ ด้านลบของคนอื่น ของสิ่งต่างๆ คิดว่าจะส่งผลต่อเราอย่างไรในการที่จะต้องใช้ชีวิตร่วมกับสิ่งเหล่านั้นในแต่ละวัน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)EF · ริเริ่มลงมือทำ (Initiating)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)

2.2.2 เชื่อมกันและกัน

นักเรียนแชร์ความคิด ความรู้สึก มุมมองใหม่ และครูได้ร่วมสนทนากับผู้เรียน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)

2.3 ขั้นใช้

สถานการณ์ซับซ้อนเพื่อฝึกการตัดสินใจเชิงจริยธรรม การนำตนเอง และใช้ได้จริงในชีวิต (อนาคต)

ถ้านักเรียนมาโรงเรียนเจอทั้งเหตุการณ์ที่ดี (ถูกใจ สนุก มีความสุข) แต่อีกมุมหนึ่งเราก็มีโอกาสเจอเหตุการณ์ที่อาจจะทำให้ไม่สนุก ไม่ชอบ นักเรียนจะมีวิธีการจัดการกับความรู้สึกเชิงลบที่มีต่อสิ่งต่างๆ นั้นได้อย่างไร เพื่อไม่ให้สิ่งนั้นไปรบกวนจิตใจเราให้ไม่มีความสุข และนำตนเองให้มีมุมมองใหม่ต่อเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)EF · ริเริ่มลงมือทำ (Initiating)EF · วางแผนจัดระบบ (Planning and Organizing)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)

3ขั้นจบ (1–3 นาที · ขอบคุณผู้อื่นหรือสิ่งต่าง ๆ และ Empower กันและกัน)

ครู Empower นักเรียนผ่านการกล่าวชื่นชมความพยายามในการร่วมกิจกรรม ความตั้งใจจดจ่อ ความเคารพกันและกันผ่านการฟัง การรอ การไม่ตัดสินถูก-ผิด และร่วมกับนักเรียนขอบคุณนิทาน ขอบคุณตนเอง ขอบคุณกันและกัน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)

การประเมิน

สังเกตการมีส่วนร่วมในกิจกรรม ทั้ง การรับฟัง การสนทนา การตอบคำถาม