แผนจิตศึกษา: เข็มวินาทีผู้เหน็ดเหนื่อย

เวลา 20 นาทีระดับชั้น ป.3ผู้สร้าง นางจินตนา โชติเสน

แก่นของเรื่อง:คุณค่าของบทบาทหน้าที่ตนเอง และการทำงานร่วมกับผู้อื่น

เป้าหมายของแผน:ระดับต้น ฝึกสติ การใคร่ครวญ เคารพคุณค่าตนเองและคนอื่น เห็นความเกี่ยวเนื่องกันอยู่ · ระดับกลาง - Leading Self 2.1 มีวิจารณญาณเชิงจริยธรรมในการเลือกกระทำสิ่งถูก ช่วยเหลือคนอื่น สิ่งอื่น (ความกรุณา) การไม่ดูดาย และสามารถให้เหตุผลอย่างสมเหตุสมผล · ระดับกลาง - Leading Self 2.2 มีวิจารณญาณในการตัดสินใจ นำตนเองให้สามารถเข้าใจความหลากหลาย และความแตกต่างของแต่ละบุคคล

1ขั้นเตรียมสภาวะจิต (ฝึกโหมดรู้ (สติ) จดจ่อเพื่อการใคร่ครวญ)

นักเรียนนั่งล้อมเป็นวงกลม ครูและนักเรียนกล่าวทักทายและไหว้กันอย่างนอบน้อม กิจกรรม Brain Gym สลับจังหวะนิ้วมือ (แตะนิ้วโป้งกับนิ้วชี้ กลาง นาง ก้อย ตามจังหวะ) ช้า-เร็ว 10 รอบ เพื่อฝึกสมาธิและการประสานงานของสมอง รับรู้ลมหายใจเข้าลึก ๆ ยาว ๆ ผ่อนคลายร่างกายและจิตใจให้อยู่กับปัจจุบันขณะ

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)

2ขั้นกิจกรรม 10–15 นาที

2.1 ขั้นชง

ครูตั้งคำถามทบทวนเนื้อเรื่อง
1. ตัวละครในเรื่องมีใครบ้าง
2. เกิดเหตุการณ์อะไรขึ้นบ้าง

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)

2.2 ขั้นเชื่อม

2.2.1 เชื่อมตนเอง

คำถามในฐานะคนนอกความคิด / ความรู้สึก

นักเรียนรู้สึกอย่างไรกับช่วงเวลาที่เข็มวินาทีรู้สึกว่าตนเองเหนื่อยและไม่มีใครมองเห็นคุณค่า

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)

คำถามเพื่อสลับที่ความคิด / ความรู้สึก / ตัวละคร

หากนักเรียนเป็นเข็มวินาที นักเรียนจะรู้สึกอย่างไรเมื่อรู้ว่าการหยุดเดินของตนเองทำให้ทั้งระบบหยุดชะงักลง

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)

คำถามเพื่อเชื่อมโยงประสบการณ์อดีต

นักเรียนเคยมีความรู้สึกว่าสิ่งที่ตัวเองทำเป็นเรื่องเล็กน้อย ไม่มีใครเห็น หรือรู้สึกเหนื่อยจนไม่อยากทำต่อบ้างหรือไม่ ตอนนั้นจัดการกับความรู้สึกอย่างไร

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)

คำถามเพื่อเชื่อมการวิเคราะห์ปัจจุบัน

ในห้องเรียนหรือครอบครัวของเรา อะไรคือ "หน้าที่แบบเข็มวินาที" ที่ดูเหมือนเล็กน้อยแต่ถ้าไม่มีคนทำจะเกิดปัญหา

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)

2.2.2 เชื่อมกันและกัน

นักเรียนผลัดกันแลกเปลี่ยนมุมมองและร่วมสนทนากับครูและเพื่อนในวงกลมอย่างเคารพและตั้งใจฟัง

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)

2.3 ขั้นใช้

สถานการณ์ซับซ้อนเพื่อฝึกการตัดสินใจเชิงจริยธรรม การนำตนเอง และใช้ได้จริงในชีวิต (อนาคต)

ในห้องเรียนของเราเปรียบเสมือนนาฬิกาเรือนใหญ่ที่มีฟันเฟืองและเข็มต่าง ๆ ทำงานร่วมกัน หากมีเวรประจำวัน เวรลบกระดาน เวรปิดหน้าต่าง หรือหน้าที่เล็ก ๆ ที่บางคนอาจรู้สึกเหนื่อยหรือไม่สำคัญ นักเรียนจะมีวิธีคิดหรือมีข้อตกลงร่วมกันอย่างไร เพื่อให้ทุกคนเห็นคุณค่าในหน้าที่ของตนเองและสามารถร่วมมือกันดูแลห้องเรียนได้อย่างมีความสุข

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)EF · ริเริ่มลงมือทำ (Initiating)EF · วางแผนจัดระบบ (Planning and Organizing)EF · มุ่งเป้าหมาย (Goal-Directed Persistence)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)

3ขั้นจบ (1–3 นาที · ขอบคุณผู้อื่นหรือสิ่งต่าง ๆ และ Empower กันและกัน)

ครูกล่าว Empower ขอบคุณและชื่นชมความตั้งใจ การเปิดใจแบ่งปัน และการเห็นคุณค่าในบทบาทหน้าที่ของทุกคน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)