แผนจิตศึกษา: กระจกเงากับรอยยิ้ม

เวลา 20 นาทีระดับชั้น ป.3ผู้สร้าง นางจินตนา โชติเสน

แก่นของเรื่อง:การสื่อสารด้วยอารมณ์และคำพูดเชิงบวก

เป้าหมายของแผน:ระดับต้น ฝึกสติ การใคร่ครวญ เคารพคุณค่าตนเองและคนอื่น เห็นความเกี่ยวเนื่องกันอยู่ · ระดับกลาง - Leading Self 2.1 มีวิจารณญาณเชิงจริยธรรมในการเลือกกระทำสิ่งถูก ช่วยเหลือคนอื่น สิ่งอื่น (ความกรุณา) การไม่ดูดาย และสามารถให้เหตุผลอย่างสมเหตุสมผล · ระดับกลาง - Leading Self 2.2 มีวิจารณญาณในการตัดสินใจ นำตนเองให้สามารถเข้าใจความหลากหลาย และความแตกต่างของแต่ละบุคคล

1ขั้นเตรียมสภาวะจิต (ฝึกโหมดรู้ (สติ) จดจ่อเพื่อการใคร่ครวญ)

นักเรียนนั่งเป็นวงกลม ครูและนักเรียนไหว้ทักทายกันและกันอย่างนอบน้อม ครูนำการรู้ตัวด้วยการทำ Brain Gym ท่า "แตะสลับจมูกและใบหู" 10 ครั้ง และกลับมารับรู้ที่กาย รับรู้ที่ลมหายใจเข้า-ออก

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)

2ขั้นกิจกรรม 10–15 นาที

2.1 ขั้นชง

ครูส่งกระจกเงาให้นักเรียนส่องและส่งต่อ พร้อมให้ทำหน้าบึ้งตึง 1 วินาที แล้วเปลี่ยนเป็นยิ้มแย้ม 1 วินาที
ครูตั้งคำถามทบทวน: เมื่อเราทำหน้าบึ้งใส่กระจก กระจกสะท้อนภาพอะไรกลับมา? และเมื่อเรายิ้มให้ กระจกทำอย่างไรกลับมา

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)

2.2 ขั้นเชื่อม

2.2.1 เชื่อมตนเอง

คำถามในฐานะคนนอกความคิด / ความรู้สึก

1. นักเรียนคิดหรือรู้สึกอย่างไรเวลาเห็นตัวเองในกระจกตอนที่หน้าตาบึ้งตึงกับตอนที่ยิ้มแย้มสดใส
2. นักเรียนรู้สึกอย่างไรเวลาที่มีคนรอบข้างเดินเข้ามาคุยด้วยใบหน้าบึ้งตึงหรือพูดจาใส่อารมณ์

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)
คำถามเพื่อสลับที่ความคิด / ความรู้สึก / ตัวละคร

ถ้านักเรียนเปรียบเพื่อนทุกคนรอบข้างเป็นกระจกเงา นักเรียนคิดว่าสิ่งที่เพื่อนสะท้อนให้เราเห็นเกิดจากอะไร

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)
คำถามเพื่อเชื่อมโยงประสบการณ์อดีต

นักเรียนเคยมีประสบการณ์ที่เผลอแสดงอารมณ์ไม่ดีใส่เพื่อน แล้วทำให้บรรยากาศรอบข้างเสียไปหรือไม่

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)
คำถามเพื่อเชื่อมการวิเคราะห์ปัจจุบัน

การแสดงออกทางอารมณ์ของเราส่งผลต่อเพื่อนร่วมชั้นอย่างไร และเราอยากให้ห้องเรียนเรามีกระจกแบบไหน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)

2.2.2 เชื่อมกันและกัน

นักเรียนนำเสนอความคิดและร่วมสนทนากับครู

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)

2.3 ขั้นใช้

สถานการณ์ซับซ้อนเพื่อฝึกการตัดสินใจเชิงจริยธรรม การนำตนเอง และใช้ได้จริงในชีวิต (อนาคต)

ถ้าในตอนเช้าที่เพิ่งมาถึงโรงเรียน หรือในวันที่เรารู้สึกหงุดหงิดไม่พอใจสิ่งใดสิ่งหนึ่งมาจากบ้าน นักเรียนจะมีวิธีจัดการกับอารมณ์ของตนเองอย่างไรก่อนก้าวเข้าห้องเรียน เพื่อไม่ส่งต่อความหม่นหมองไปยังเพื่อนคนอื่น

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ริเริ่มลงมือทำ (Initiating)EF · วางแผนจัดระบบ (Planning and Organizing)EF · มุ่งเป้าหมาย (Goal-Directed Persistence)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)

3ขั้นจบ (1–3 นาที · ขอบคุณผู้อื่นหรือสิ่งต่าง ๆ และ Empower กันและกัน)

ครู Empower กล่าวขอบคุณ และชื่นชมความตั้งใจของทุกคน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)

การประเมิน

สังเกตการจดจ่อ การรู้ตัว การกำกับตนเอง สังเกตการมีส่วนร่วมในกิจกรรม ทั้ง การรับฟัง การสนทนา การตอบคำถาม