แผนจิตศึกษา: ของขวัญจากปลาสายรุ้ง

เวลา 20 นาทีระดับชั้น ป.5ผู้สร้าง นายวชิรวิทย์ บุญครอบ

แก่นของเรื่อง:ความสุขและมิตรภาพเติบโตจากการแบ่งปันด้วยความสมัครใจ การให้ไม่จำกัดเพียงสิ่งของ แต่รวมถึงเวลา ความช่วยเหลือ และความใส่ใจต่อกัน

เป้าหมายของแผน:ระดับต้น ฝึกสติ การใคร่ครวญ เคารพคุณค่าตนเองและคนอื่น เห็นความเกี่ยวเนื่องกันอยู่ · ระดับกลาง - Leading Self 2.2 มีวิจารณญาณในการตัดสินใจ นำตนเองให้สามารถเข้าใจความหลากหลาย และความแตกต่างของแต่ละบุคคล

1ขั้นเตรียมสภาวะจิต (ฝึกโหมดรู้ (สติ) จดจ่อเพื่อการใคร่ครวญ)

ครูและนักเรียนนั่งเป็นวงกลมครูและนักเรียนไหว้สวัสดีทักทายกันและกันอย่างนอบน้อม
ครูนำนักเรียนกลับมารู้ตัวด้วยการ ทำกิจกรรม Brain Gym แบบสลับข้าง จีบ แอล นับเพิ่มทีละ 2 (0-20)
ครูนำนักเรียนกลับมารู้ตัวด้วยการรับรู้ที่ลมหายใจเข้า-ออก 2 นาที

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)

2ขั้นกิจกรรม 10–15 นาที

2.1 ขั้นชง

ครูอ่านนิทาน “ของขวัญจากปลาสายรุ้ง”ให้นักเรียนฟัง ครูตั้งคำถาม “เกิดเหตุการณ์อะไรขึ้นบ้าง”

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)

2.2 ขั้นเชื่อม

2.2.1 เชื่อมตนเอง

คำถามในฐานะคนนอกความคิด / ความรู้สึก

นักเรียนคิด รู้สึกอย่างไรเมื่อได้ฟังเรื่องราวของปลาสายรุ้ง
นักเรียนคิด /รู้สึกอย่างไร ตอนที่ปลาสายรุ้งแจกจ่ายเกล็ดของตัวเองให้กับเพื่อน ๆ

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)
คำถามเพื่อสลับที่ความคิด / ความรู้สึก / ตัวละคร

ถ้านักเรียนเป็นปลาสายรุ้ง นักเรียนจะแบ่งเกล็ดวิเศษให้คนอื่นหรือไม่ เพราะอะไร

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)
คำถามเพื่อเชื่อมโยงประสบการณ์อดีต

นักเรียนเคยแบ่งปันสิ่งของที่เรามีให้กับเพื่อนหรือคนอื่นบ้างไหม หลังจากแบ่งปันแล้วรู้สึกอย่างไร

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)
คำถามเพื่อเชื่อมการวิเคราะห์ปัจจุบัน

ถ้าในห้องเรียนของเราทุก ๆคน ช่วยเหลือแบ่งปันกันและกัน นักเรียนคิดว่าจะเกิดอะไรขึ้นบ้าง

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)

2.2.2 เชื่อมกันและกัน

นักเรียนแลกเปลี่ยนความคิด ความรู้สึก เกิดมุมมองใหม่ มุมมองต่าง ครูร่วมสนทนาในประเด็นมุมมองที่น่าสนใจจากผู้เรียน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)

2.3 ขั้นใช้

สถานการณ์ซับซ้อนเพื่อฝึกการตัดสินใจเชิงจริยธรรม การนำตนเอง และใช้ได้จริงในชีวิต (อนาคต)

นอกจากเงินทองหรือสิ่งของแล้ว เรายังสามารถแบ่งปันอะไรให้คนอื่นได้อีกบ้าง?
การให้ความช่วยเหลือผู้อื่นโดยไม่ได้หวังสิ่งตอบแทน ให้ความสุขกับเราอย่างไร?

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · วางแผนจัดระบบ (Planning and Organizing)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)

3ขั้นจบ (1–3 นาที · ขอบคุณผู้อื่นหรือสิ่งต่าง ๆ และ Empower กันและกัน)

Empower ครูและนักเรียนนำสู่การขอบคุณ ขอบคุณความคิดเห็นที่พี่ ๆ แลกเปลี่ยนกันในวันนี้ และชื่นชมความตั้งใจของทุกคน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)

การประเมิน

สังเกตการใคร่ครวญเรื่องการให้และการรับรู้ความรู้สึกผู้อื่น การเชื่อมโยงประสบการณ์ การเสนอวิธีแบ่งปันที่เหมาะสม และการรับฟังความคิดเห็นอย่างเคารพ