แผนจิตศึกษา: ถุงที่หนักขึ้น

เวลา 20 นาทีระดับชั้น ป.5ผู้สร้าง นายวชิรวิทย์ บุญครอบ

แก่นของเรื่อง:การจดจ่อกับข้อด้อยของผู้อื่นทำให้ความสัมพันธ์หนักขึ้น ขณะที่การมองจุดดีของคนอื่นและยอมรับสิ่งที่ตนควรพัฒนาช่วยให้เติบโตและอยู่ร่วมกันได้

เป้าหมายของแผน:ระดับต้น ฝึกสติ การใคร่ครวญ เคารพคุณค่าตนเองและคนอื่น เห็นความเกี่ยวเนื่องกันอยู่ · ระดับกลาง - Leading Self 2.2 มีวิจารณญาณในการตัดสินใจ นำตนเองให้สามารถเข้าใจความหลากหลาย และความแตกต่างของแต่ละบุคคล

1ขั้นเตรียมสภาวะจิต (ฝึกโหมดรู้ (สติ) จดจ่อเพื่อการใคร่ครวญ)

ครูและนักเรียนนั่งเป็นวงกลม ไหว้ทักทายกันอย่างนอบน้อม ทำ Brain Gym แบบสลับข้างช้า ๆ แล้วกลับมารับรู้ลมหายใจเข้า–ออกและความรู้สึกของตนประมาณ 1 นาที

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)

2ขั้นกิจกรรม 10–15 นาที

2.1 ขั้นชง

ครูอ่านนิทานต้นฉบับเรื่องพระโอรสสามพระองค์จากไฟล์แนบให้นักเรียนฟัง แล้วชวนทบทวนว่าแต่ละองค์ใส่อะไรไว้ในถุงและเกิดผลอย่างไร

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)

2.2 ขั้นเชื่อม

2.2.1 เชื่อมตนเอง

คำถามในฐานะคนนอกความคิด / ความรู้สึก

นักเรียนคิดหรือรู้สึกอย่างไรเมื่อถุงของพระโอรสบางองค์หนักขึ้นเรื่อย ๆ เพราะอะไร

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)

คำถามเพื่อสลับที่ความคิด / ความรู้สึก / ตัวละคร

ถ้านักเรียนเป็นพระโอรสองค์เล็ก นักเรียนคิดว่าเหตุใดจึงเลือกเก็บจุดเด่นของผู้อื่นไว้ใกล้ตัว

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)

คำถามเพื่อเชื่อมโยงประสบการณ์อดีต

ที่ผ่านมา นักเรียนเคยจดจ่อกับข้อเสียของใครจนมองไม่เห็นด้านอื่นของเขาหรือไม่ แล้วเกิดอะไรขึ้น

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)

คำถามเพื่อเชื่อมการวิเคราะห์ปัจจุบัน

ในปัจจุบัน การมองเห็นจุดด้อยของตนกับการตำหนิตนเองต่างกันอย่างไร และอะไรช่วยให้เกิดการพัฒนา

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)

2.2.2 เชื่อมกันและกัน

นักเรียนแลกเปลี่ยนความคิด ความรู้สึก เกิดมุมมองใหม่ มุมมองต่าง ครูร่วมสนทนาในประเด็นมุมมองที่น่าสนใจจากผู้เรียน

2.3 ขั้นใช้

สถานการณ์ซับซ้อนเพื่อฝึกการตัดสินใจเชิงจริยธรรม การนำตนเอง และใช้ได้จริงในชีวิต (อนาคต)

ถ้านักเรียนต้องทำงานกับเพื่อนที่มีทั้งข้อดีและสิ่งที่ยังต้องพัฒนา นักเรียนจะสื่อสารและแบ่งงานอย่างไรให้ทุกคนได้ใช้จุดแข็งของตน (ใคร่ครวญคำถามลงในสมุดจิตศึกษา)

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · วางแผนจัดระบบ (Planning and Organizing)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)

3ขั้นจบ (1–3 นาที · ขอบคุณผู้อื่นหรือสิ่งต่าง ๆ และ Empower กันและกัน)

Empower ครูและนักเรียนนำสู่การขอบคุณ ขอบคุณความคิดเห็นที่พี่ ๆ แลกเปลี่ยนกันในวันนี้ และชื่นชมความตั้งใจของทุกคน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)

การประเมิน

สังเกตการจดจ่อและรับฟัง การอธิบายความคิดโดยเชื่อมโยงกับเหตุการณ์ในสื่อ การมองจากหลายมุม การเชื่อมโยงประสบการณ์ และการเสนอวิธีนำแก่นเรื่อง “การจดจ่อกับข้อด้อยของผู้อื่นทำให้ความสัมพันธ์หนักขึ้น ขณะที่การมองจุดดีของคนอื่นและยอมรับสิ่งที่ตนควรพัฒนาช่วยให้เติบโตและอยู่ร่วมกันได้” ไปใช้กับสถานการณ์ใกล้ตัว