แผนจิตศึกษา: ปลาทองกับชาวประมง

เวลา 20 นาทีระดับชั้น ป.1ผู้สร้าง นางสาววรรณศิริ บุญรอด

แก่นของเรื่อง:ความรับผิดชอบต่อหน้าที่ของตนเอง และการช่วยเหลือกันในห้องเรียน

เป้าหมายของแผน:ระดับต้น ฝึกสติ การใคร่ครวญ เคารพคุณค่าตนเองและคนอื่น เห็นความเกี่ยวเนื่องกันอยู่

1ขั้นเตรียมสภาวะจิต (ฝึกโหมดรู้ (สติ) จดจ่อเพื่อการใคร่ครวญ)

1. นักเรียนและครูนั่งล้อมเป็นวงกลม กล่าวทักทายและยกมือไหว้กันอย่างนอบน้อม
2. Brain Gym: ทำท่า "จีบ-แอล" นับเลขง่าย ๆ จังหวะช้า ๆ 1 ถึง 20 สลับข้างไป-มา
3. ฝึกสติด้วยการวางมือบนหน้าตัก หลับตาเบา ๆ สัมผัสลมหายใจเข้า-ออก 1–2 นาที

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)

2ขั้นกิจกรรม 10–15 นาที

2.1 ขั้นชง

ครูอ่านนิทาน “ปลาทองกับชาวประมง”ให้นักเรียนฟัง ครูตั้งคำถาม “เกิดเหตุการณ์อะไรขึ้นบ้าง”

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)

2.2 ขั้นเชื่อม

2.2.1 เชื่อมตนเอง

คำถามในฐานะคนนอกความคิด / ความรู้สึก

1. นักเรียนคิด /รู้สึกอย่างไรหลังจากที่ได้ฟังนิทานเรื่องปลาทองกับชาวประมง
2. นักเรียนคิด /รู้สึกอย่างไรตอนที่ชาวประมงขอพรขอให้ชาวบ้านในหมู่บ้านนี้รู้จักรับผิดชอบในหน้าที่ของตนก็พอ

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)

คำถามเพื่อสลับที่ความคิด / ความรู้สึก / ตัวละคร

ถ้านักเรียนเป็นปลาทอง จะรู้สึกอย่างไรที่ชาวประมงขอพรแบบนี้

คำถามเพื่อเชื่อมโยงประสบการณ์อดีต

อยู่ที่โรงเรียนหรือที่บ้าน เรามีหน้าที่ช่วยทำอะไรบ้าง

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)

คำถามเพื่อเชื่อมการวิเคราะห์ปัจจุบัน

ถ้าไม่มีใครยอมเก็บของเล่นหรือกวาดขยะเลย ห้องเรียนของเราจะเป็นอย่างไร

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)

2.2.2 เชื่อมกันและกัน

นักเรียนแลกเปลี่ยนความคิด ความรู้สึก เกิดมุมมองใหม่ มุมมองต่าง ครูร่วมสนทนาในประเด็นมุมมองที่น่าสนใจจากผู้เรียน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)

2.3 ขั้นใช้

สถานการณ์ซับซ้อนเพื่อฝึกการตัดสินใจเชิงจริยธรรม การนำตนเอง และใช้ได้จริงในชีวิต (อนาคต)

ถ้าในห้องของเรา เกิดเหตุการณ์ที่บางคนไม่ทำหน้าที่ของตนเองเลย นักเรียนคิดว่าห้องเราจะเป็นอย่างไร

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ริเริ่มลงมือทำ (Initiating)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)

3ขั้นจบ (1–3 นาที · ขอบคุณผู้อื่นหรือสิ่งต่าง ๆ และ Empower กันและกัน)

ครูกล่าวขอบคุณนิทานหนึ่งวันอันแสนสุข พูดเสริมแรงชื่นชม Empower ในความตั้งใจของทุกคนในการร่วมทำกิจกรรมวันนี้ ครูและนักเรียนไหว้ขอบคุณกันและกันอย่างนอบน้อม

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)

การประเมิน

สังเกตการมีสมาธิจดจ่อ การรับฟัง การสะท้อนคิดเรื่องความรับผิดชอบในหน้าที่ และการกำกับตนเองเพื่อช่วยเหลือส่วนรวม