แผนจิตศึกษา: ความสุขที่แบ่งปันได้

เวลา 20 นาทีระดับชั้น ป.5ผู้สร้าง นายวชิรวิทย์ บุญครอบ

แก่นของเรื่อง:การแบ่งปันและช่วยเหลือผู้อื่นสามารถสร้างความสุขให้ทั้งตนเองและผู้อื่น โดยไม่ทำให้ใครเดือดร้อน

เป้าหมายของแผน:ระดับกลาง - Leading Self 2.2 มีวิจารณญาณในการตัดสินใจ นำตนเองให้สามารถเข้าใจความหลากหลาย และความแตกต่างของแต่ละบุคคล

1ขั้นเตรียมสภาวะจิต (ฝึกโหมดรู้ (สติ) จดจ่อเพื่อการใคร่ครวญ)

ครูและนักเรียนนั่งเป็นวงกลม ครูและนักเรียนไหว้สวัสดีทักทายกันและกันอย่างนอบน้อม ครูนำนักเรียนกลับมารู้ตัวด้วยกิจกรรม Brain Gym แบบสลับข้าง จีบ แอล นับเพิ่มทีละ 2 จาก 0-20 และกลับมารู้ตัวด้วยการรับรู้ลมหายใจเข้า-ออก 2 นาที

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)

2ขั้นกิจกรรม 10–15 นาที

2.1 ขั้นชง

ครูเปิดคลิปวีดีโอ “หนังสั้น จิตอาสา 5 นาที…” ให้นักเรียนดู
ครูตั้งคำถาม
1. เกิดเหตุการณ์อะไรขึ้นบ้าง
2. คลิปสื่อความหมายของคำว่า จิตอาสา ว่าอย่างไร
3. เหตุใดตัวละครในคลิปถึงตัดสินใจช่วยเหลือ

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)

2.2 ขั้นเชื่อม

2.2.1 เชื่อมตนเอง

คำถามในฐานะคนนอกความคิด / ความรู้สึก

1. นักเรียนรู้สึกอย่างไรเมื่อเห็นคนในคลิปช่วยเหลือผู้อื่น
2. นักเรียนคิดว่าตัวละครในคลิปจะรู้สึกอย่างไรหลังช่วยเหลือ

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)
คำถามเพื่อสลับที่ความคิด / ความรู้สึก / ตัวละคร

1. ถ้านักเรียนเป็นคนที่ถูกช่วยในคลิป จะคิดอย่างไร
2. ถ้านักเรียนเป็นคนที่ไม่ได้รับความช่วยเหลือ จะรู้สึกอย่างไรถ้ามีคนช่วย

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)EF · ริเริ่มลงมือทำ (Initiating)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)
คำถามเพื่อเชื่อมโยงประสบการณ์อดีต

1. ถ้าเรามีจิตอาสา ผลดีที่จะเกิดขึ้นกับเราและเพื่อนคืออะไร
2. การช่วยเหลือสร้างความสัมพันธ์อย่างไรในชุมชนหรือห้องเรียน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)EF · มุ่งเป้าหมาย (Goal-Directed Persistence)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)
คำถามเพื่อเชื่อมการวิเคราะห์ปัจจุบัน

1. ถ้าในชีวิตประจำวันมีโอกาสช่วยเหลือ นักเรียนจะเลือกทำไหม และเพราะอะไร
2. นักเรียนจะตั้งเป้าหมายว่า ฉันจะเป็นคนที่ช่วยเหลือผู้อื่นสัปดาห์นี้ ได้อย่างไร

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ริเริ่มลงมือทำ (Initiating)EF · วางแผนจัดระบบ (Planning and Organizing)EF · มุ่งเป้าหมาย (Goal-Directed Persistence)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)

2.2.2 เชื่อมกันและกัน

นักเรียนแลกเปลี่ยนความคิด ความรู้สึก เกิดมุมมองใหม่ มุมมองต่าง ครูร่วมสนทนาในประเด็นมุมมองที่น่าสนใจจากผู้เรียน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)

2.3 ขั้นใช้

สถานการณ์ซับซ้อนเพื่อฝึกการตัดสินใจเชิงจริยธรรม การนำตนเอง และใช้ได้จริงในชีวิต (อนาคต)

1. ถ้ามีกิจกรรมเก็บขยะรอบโรงเรียน แต่พี่ ๆ ไม่อยากทำเพราะร้อนหรือกลัวสกปรก พี่ ๆ จะตัดสินใจอย่างไร เพราะอะไร (ใคร่ครวญคำถามลงในสมุดจิตศึกษา)

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ริเริ่มลงมือทำ (Initiating)EF · มุ่งเป้าหมาย (Goal-Directed Persistence)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)

3ขั้นจบ (1–3 นาที · ขอบคุณผู้อื่นหรือสิ่งต่าง ๆ และ Empower กันและกัน)

ครูกล่าวขอบคุณวิดีโอ พูดเสริมแรง ชื่นชม Empower ในความตั้งใจของทุกคนในการร่วมทำกิจกรรมวันนี้ ครูและนักเรียนไหว้ขอบคุณกันและกันอย่างนอบน้อม

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)EF · ริเริ่มลงมือทำ (Initiating)EF · มุ่งเป้าหมาย (Goal-Directed Persistence)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)

การประเมิน

สังเกตการจดจ่อ การรู้ตัว การกำกับตนเอง การรับฟัง การร่วมสนทนา การตอบคำถามตรงประเด็น และการมีส่วนร่วมในกิจกรรม