แผนจิตศึกษา: ภูเขากับต้นไม้

เวลา 20 นาทีระดับชั้น ป.2ผู้สร้าง นายโฆษิต สารคุสารคุณ

แก่นของเรื่อง:การจัดการกับความรู้สึกเชิงลบของตนเอง

เป้าหมายของแผน:ระดับกลาง - Leading Self 2.1 มีวิจารณญาณเชิงจริยธรรมในการเลือกกระทำสิ่งถูก ช่วยเหลือคนอื่น สิ่งอื่น (ความกรุณา) การไม่ดูดาย และสามารถให้เหตุผลอย่างสมเหตุสมผล

1ขั้นเตรียมสภาวะจิต (ฝึกโหมดรู้ (สติ) จดจ่อเพื่อการใคร่ครวญ)

ครูนำนักเรียนทำ Brain Gym (แบบสลับข้าง) ท่าจีบแอล สลับกันจาก 1-20

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)

2ขั้นกิจกรรม 10–15 นาที

2.1 ขั้นชง

ครูอ่านนิทานเรื่อง "ภูเขากับต้นไม้" ให้นักเรียนฟัง

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)

2.2 ขั้นเชื่อม

2.2.1 เชื่อมตนเอง

คำถามในฐานะคนนอกความคิด / ความรู้สึก

นักเรียนรู้สึก หรือคิดอย่างไรตอนที่ภูเขากับต้นไม่ทะเลาะกัน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)
คำถามเพื่อสลับที่ความคิด / ความรู้สึก / ตัวละคร

ถ้านักเรียนเป็นนก คิดว่าทำไมนกจึงนำเรื่องพระอาทิตย์แวะทักทาย และหยอกล้อกับภูเขาด้วยความรัก มาเล่าให้ต้นไม้ฟัง

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)
คำถามเพื่อเชื่อมโยงประสบการณ์อดีต

นักเรียนเคยนำเรื่องของบุคคลอื่นไปพูด จนเกิดความเข้าใจผิด ความเสียหายต่อบุคคลนั้น หรือเกิดปัญหาตามามหรือไม่ อย่างไร

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)
คำถามเพื่อเชื่อมการวิเคราะห์ปัจจุบัน

ถ้านักเรียนมาโรงเรียนคอยแต่จับจ้อง สนใจเรื่องของคนอื่น จยหลงลืมที่จะกลับมามองตนเอง รับผิดชอบหน้าที่ตนเอง จะส่งผลเสียอย่างไร

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)

2.2.2 เชื่อมกันและกัน

นักเรียนแลกเปลี่ยนความคิด ความรู้สึก เกิดมุมมองใหม่ มุมมองต่าง ครูร่วมสนทนาในประเด็นมุมมองที่น่าสนใจจากผู้เรียน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)

2.3 ขั้นใช้

สถานการณ์ซับซ้อนเพื่อฝึกการตัดสินใจเชิงจริยธรรม การนำตนเอง และใช้ได้จริงในชีวิต (อนาคต)

นักเรียนเขียนใคร่ครวญลงในสมุดว่า ถ้ามีเพื่อนของเราไปฟ้องครู ไปนินทา (อาจจะจริง หรือไม่จริง) ส่งผลให้นักเรียนเกิดความรู้สึกไม่ดี นักเรียนจะมีวิธีการจัดการกับความรุ้สึกของตนเองอย่างไร หรือจัดการกับเหตุการณ์นั้นอย่างไร เพื่อไม่ให้เราทำสิ่งที่ส่งผลเสียต่อตนเองและผู้อื่น

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · วางแผนจัดระบบ (Planning and Organizing)EF · มุ่งเป้าหมาย (Goal-Directed Persistence)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)

3ขั้นจบ (1–3 นาที · ขอบคุณผู้อื่นหรือสิ่งต่าง ๆ และ Empower กันและกัน)

Empower ผ่านการชื่นชมความตั้งใจ ความพยายาม กล่าวขอบคุณทุก ๆ การเรียนรู้ ทุก ๆ ความคิด ขอบคุณตนเอง และขอบคุณกันและกัน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)

การประเมิน