แผนจิตศึกษา: ควบคุมอารมณ์ของตนเอง

เวลา 20 นาทีระดับชั้น ป.6ผู้สร้าง นายอมรเทพ เสนตา

แก่นของเรื่อง:การรู้เท่าทันอารมณ์ของตนเองและการยอมรับผลที่เกิดจากการใช้อารมณ์

เป้าหมายของแผน:ระดับต้น ฝึกสติ การใคร่ครวญ เคารพคุณค่าตนเองและคนอื่น เห็นความเกี่ยวเนื่องกันอยู่ · ระดับกลาง - Leading Self 2.1 มีวิจารณญาณเชิงจริยธรรมในการเลือกกระทำสิ่งถูก ช่วยเหลือคนอื่น สิ่งอื่น (ความกรุณา) การไม่ดูดาย และสามารถให้เหตุผลอย่างสมเหตุสมผล

1ขั้นเตรียมสภาวะจิต (ฝึกโหมดรู้ (สติ) จดจ่อเพื่อการใคร่ครวญ)

1. ให้นักเรียนนั่งเป็นวงกลม ครูและนักเรียนไหว้ทักทายกันและกันอย่างนอบน้อม
2. ครูนำการรู้ตัวด้วย Brain Gyms ด้วยท่า จีบ (นิ้วโป้งจีบนิ้วกลาง) แอล (กำมือแล้วชูนิ้วโป้งกับนิ้วชี้) นับตัวเลขเพิ่มทีละ 2 จาก 2 จนถึง 20 และนับลดลงทีละ 2 จาก 20 จนถึง 0 และกลับมารู้ตัวด้วยการรับรู้การรับรู้ลมหายใจ เข้า-ออก

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)

2ขั้นกิจกรรม 10–15 นาที

2.1 ขั้นชง

1. ครูอ่านนิทาน “ควบคุมอารมณ์ของตนเอง” ให้นักเรียนฟัง
2. ครูตั้งคำถาม จากที่ได้ฟังนิทาน "มีตัวละครอะไรบ้าง", “เกิดเหตุการณ์อะไรขึ้นบ้าง”

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)

2.2 ขั้นเชื่อม

2.2.1 เชื่อมตนเอง

คำถามในฐานะคนนอกความคิด / ความรู้สึก

1. นักเรียนคิด/ รู้สึกอย่างไรที่เด็กชายเป็นคนขี้โมโหหงุดหงิดตลอดเวลา
2. นักเรียนคิด/ รู้สึกอย่างไรตอนที่พ่อของเด็กชายคนนั้น “บอกให้เขาต้องตอกตะปูเข้าไปที่รั้วทุกครั้งที่โมโห”

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)
คำถามเพื่อสลับที่ความคิด / ความรู้สึก / ตัวละคร

ถ้านักเรียนเป็นเด็กชาย จะรู้สึกอย่างไรที่ตนเองตอกตะปูใส่รั้วมากมายขนาดนั้น

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)
คำถามเพื่อเชื่อมโยงประสบการณ์อดีต

นักเรียนเคยโมโห หรือโกรธสิ่งไหนบ้างหรือไม่ แล้วจัดการกับอารมณ์ที่เกิดขึ้นอย่างไร

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)
คำถามเพื่อเชื่อมการวิเคราะห์ปัจจุบัน

ถ้าคนในสังคมพูดจากไม่ดี หรือแสดงพฤติกรรมที่ไม่ดีเวลารู้สึกโมโหใส่ผู้อื่นนักเรียนคิดว่าส่งผลกระทบอย่างไรบ้าง

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)

2.2.2 เชื่อมกันและกัน

นักเรียนแลกเปลี่ยนความคิด ความรู้สึก เกิดมุมมองใหม่ มุมมองต่าง ครูร่วมสนทนาในประเด็นมุมมองที่น่าสนใจจากนักเรียน และช้อนด้วยคำถามที่จะทำให้นักเรียนได้อธิบายสิ่งที่ใคร่ครวญในการตอบ

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)

2.3 ขั้นใช้

สถานการณ์ซับซ้อนเพื่อฝึกการตัดสินใจเชิงจริยธรรม การนำตนเอง และใช้ได้จริงในชีวิต (อนาคต)

นักเรียนจะมีวิธีการรับมือกับอารมณ์ที่ไม่ดีของตนเองที่เกิดขึ้นได้อย่างไร และมีวิธีการจัดการอย่างไรโดยที่ไม่ทำให้ผู้อื่นเดือดร้อน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)EF · ริเริ่มลงมือทำ (Initiating)EF · วางแผนจัดระบบ (Planning and Organizing)EF · มุ่งเป้าหมาย (Goal-Directed Persistence)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)

3ขั้นจบ (1–3 นาที · ขอบคุณผู้อื่นหรือสิ่งต่าง ๆ และ Empower กันและกัน)

ครูกล่าวขอบคุณนิทาน เรื่อง ควบคุมอารมณ์ของตนเอง พูดเสริมแรงชื่นชม Empower ในความตั้งใจของทุกคนในการร่วมทำกิจกรรมวันนี้ ครูและนักเรียนไหว้ขอบคุณกันและกันอย่างนอบน้อม

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)

การประเมิน

การรับฟังความคิดเห็นของนักเรียนอย่างจดจ่อ และสะท้อนกลับด้วยภาษากายที่อ่อนโยน และลุ่มลึก