แผนจิตศึกษา: หินในรองเท้า

เวลา 20 นาทีระดับชั้น ป.6ผู้สร้าง นายอมรเทพ เสนตา

แก่นของเรื่อง:อย่าปล่อยให้ปัญหาเล็ก ๆ น้อย ๆ สะสมจนบั่นทอนกำลังใจ การจัดการกับปัญหาเล็ก ๆ ตั้งแต่แรกจะช่วยให้เราพร้อมรับมือกับปัญหาที่ใหญ่ขึ้นในอนาคต

เป้าหมายของแผน:ระดับต้น ฝึกสติ การใคร่ครวญ เคารพคุณค่าตนเองและคนอื่น เห็นความเกี่ยวเนื่องกันอยู่ · ระดับกลาง - Leading Self 2.1 มีวิจารณญาณเชิงจริยธรรมในการเลือกกระทำสิ่งถูก ช่วยเหลือคนอื่น สิ่งอื่น (ความกรุณา) การไม่ดูดาย และสามารถให้เหตุผลอย่างสมเหตุสมผล

1ขั้นเตรียมสภาวะจิต (ฝึกโหมดรู้ (สติ) จดจ่อเพื่อการใคร่ครวญ)

1. ให้นักเรียนนั่งเป็นวงกลม ครูและนักเรียนไหว้ทักทายกันและกันอย่างนอบน้อม
2. ครูนำการรู้ตัวด้วย Brain Gyms และกลับมารู้ตัวด้วยการรับรู้การรับรู้ลมหายใจ เข้า-ออก

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)

2ขั้นกิจกรรม 10–15 นาที

2.1 ขั้นชง

1. ครูอ่านนิทาน “หินในรองเท้า” ให้นักเรียนฟัง
2. ครูตั้งคำถามจากที่ได้ฟังนิทาน "มีตัวละครอะไรบ้าง", “เกิดเหตุการณ์อะไรขึ้นบ้าง”

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)

2.2 ขั้นเชื่อม

2.2.1 เชื่อมตนเอง

คำถามในฐานะคนนอกความคิด / ความรู้สึก

1. นักเรียนคิด/ รู้สึกอย่างไรตอนที่ "เพชรบ่นแล้วบ่นอีก แต่ก็ไม่ได้หยุดเพื่อเอาหินออก"
2. นักเรียนคิด/ รู้สึกอย่างไรตอนที่ ชายชราแนะนำว่า "ถ้าอย่างนั้นก็หยุดแล้วเอาหินออกเสียสิ"

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)
คำถามเพื่อสลับที่ความคิด / ความรู้สึก / ตัวละคร

ถ้านักเรียนเป็น เด็กชายเพชร เมื่อมีก้อนหินในรองเท้า จะรู้สึกอย่างไร และจะเอาก้อนหินออกหรือไม่

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)
คำถามเพื่อเชื่อมโยงประสบการณ์อดีต

นักเรียนเคยมีงานที่ยังทำไม่เสร็จ และเก็บงานนั้นไว้จนทำให้งานเพิ่มขึ้น ๆ เรื่อย ๆ บ้างหรือไม่ รู้สึกอย่างไร

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)
คำถามเพื่อเชื่อมการวิเคราะห์ปัจจุบัน

ถ้าคนเราสะสมปัญหาเล็ก ๆ น้อย ๆ แล้วไม่แก้ไขจนกลายเป็นปัญหาใหญ่ในอนาคต จะส่งผลกระทบต่อตัวเราหรือสังคมอย่างไรบ้าง

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)

2.2.2 เชื่อมกันและกัน

นักเรียนแลกเปลี่ยนความคิด ความรู้สึก เกิดมุมมองใหม่ มุมมองต่าง ครูร่วมสนทนาในประเด็นมุมมองที่น่าสนใจจากผู้เรียน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)

2.3 ขั้นใช้

สถานการณ์ซับซ้อนเพื่อฝึกการตัดสินใจเชิงจริยธรรม การนำตนเอง และใช้ได้จริงในชีวิต (อนาคต)

นักเรียนจะมีวิธีการปฏิบัติตนอย่างไรเพื่อแก้ปัญหาที่ต้นเหตุ กำจัดปัญหาเล็ก ๆ น้อย ๆ เพื่อเตรียมพร้อมรับมือกับปัญหาที่ใหญ่ขึ้นในอนาคต เพราะอะไร

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)EF · ริเริ่มลงมือทำ (Initiating)EF · วางแผนจัดระบบ (Planning and Organizing)EF · มุ่งเป้าหมาย (Goal-Directed Persistence)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)

3ขั้นจบ (1–3 นาที · ขอบคุณผู้อื่นหรือสิ่งต่าง ๆ และ Empower กันและกัน)

1. ครูกล่าวขอบคุณนิทาน เรื่อง หินในรองเท้า พูดเสริมแรงชื่นชม Empower ในความตั้งใจของทุกคนในการร่วมทำกิจกรรมวันนี้
2. ครูและนักเรียนไหว้ขอบคุณกันและกันอย่างนอบน้อม

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)

การประเมิน

สังเกตการรับฟัง การตอบคำถาม และการใคร่ครวญลงในสมุดจิตศึกษา