แผนจิตศึกษา: อย่าหยุดนิ่ง

เวลา 20 นาทีระดับชั้น ป.5ผู้สร้าง นายวชิรวิทย์ บุญครอบ

แก่นของเรื่อง:แม้เราจะเรียนรู้หรือพัฒนาได้ช้ากว่าคนอื่น แต่หากไม่หยุดพยายามและพัฒนาตนเอง เรายังคงก้าวไปข้างหน้าได้

เป้าหมายของแผน:ระดับกลาง - Leading Self 2.2 มีวิจารณญาณในการตัดสินใจ นำตนเองให้สามารถเข้าใจความหลากหลาย และความแตกต่างของแต่ละบุคคล

1ขั้นเตรียมสภาวะจิต (ฝึกโหมดรู้ (สติ) จดจ่อเพื่อการใคร่ครวญ)

ครูและนักเรียนนั่งเป็นวงกลม ครูและนักเรียนไหว้สวัสดีทักทายกันและกันอย่างนอบน้อม ครูนำนักเรียนกลับมารู้ตัวด้วยกิจกรรม Brain Gym แบบสลับข้าง จีบ แอล นับเพิ่มทีละ 2 จาก 0-20 และกลับมารู้ตัวด้วยการรับรู้ลมหายใจเข้า-ออก 2 นาที

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)

2ขั้นกิจกรรม 10–15 นาที

2.1 ขั้นชง

ครูอ่านนิทาน ไปช้า ๆ ยังไม่น่ากลัวเท่ากับการนิ่งอยู่กับที่ ให้นักเรียนฟัง อย่าหยุดนิ่ง
1. ในเรื่องมีตัวละครใดบ้าง
2. เกิดเหตุการณ์อะไรขึ้นบ้าง

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)

2.2 ขั้นเชื่อม

2.2.1 เชื่อมตนเอง

คำถามในฐานะคนนอกความคิด / ความรู้สึก

1. นักเรียนคิดหรือรู้สึกอย่างไรกับอาหลงที่เรียนไม่ทันเพื่อน เพราะอะไร

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)
คำถามเพื่อสลับที่ความคิด / ความรู้สึก / ตัวละคร

1. ถ้านักเรียนเป็นพ่อแม่ของอาหลงจะรู้สึกอย่างไร เพราะอะไร
2. ถ้านักเรียนเป็นอาจารย์ คิดว่าทำไมอาจารย์จึงเปรียบเรื่องความช้ากับการเรียนของอาหลง

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)
คำถามเพื่อเชื่อมโยงประสบการณ์อดีต

1. นักเรียนเคยรู้สึกว่าตนเองเรียนรู้ช้า หรือทำอะไรได้ช้าจนอยากหยุดพัฒนาตนเอง เพราะตามคนอื่นไม่ทันบ้างหรือไม่ อย่างไร

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)
คำถามเพื่อเชื่อมการวิเคราะห์ปัจจุบัน

1. ถ้าคนเราหยุดพัฒนาตนเองและหยุดนิ่งอยู่กับที่ จะส่งผลต่อตนเองและสังคมอย่างไร

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)

2.2.2 เชื่อมกันและกัน

นักเรียนแลกเปลี่ยนความคิด ความรู้สึก เกิดมุมมองใหม่ มุมมองต่าง ครูร่วมสนทนาในประเด็นมุมมองที่น่าสนใจจากผู้เรียน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)

2.3 ขั้นใช้

สถานการณ์ซับซ้อนเพื่อฝึกการตัดสินใจเชิงจริยธรรม การนำตนเอง และใช้ได้จริงในชีวิต (อนาคต)

1. ถ้าพี่ ๆ รู้สึกว่าตนเองเรียนรู้ช้ากว่าคนอื่น จนอยากหยุดพยายาม พี่ ๆ จะทำอย่างไรให้ตนเองก้าวต่อไป (ใคร่ครวญคำถามลงในสมุดจิตศึกษา)

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)EF · ริเริ่มลงมือทำ (Initiating)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)

3ขั้นจบ (1–3 นาที · ขอบคุณผู้อื่นหรือสิ่งต่าง ๆ และ Empower กันและกัน)

ครูกล่าวขอบคุณนิทาน ไปช้า ๆ ยังไม่น่ากลัวเท่ากับการนิ่งอยู่กับที่ พูดเสริมแรง ชื่นชม Empower ในความตั้งใจของทุกคนในการร่วมทำกิจกรรมวันนี้ ครูและนักเรียนไหว้ขอบคุณกันและกันอย่างนอบน้อม

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · อยู่ร่วมกับความแตกต่าง (Respect for Diversity)

การประเมิน

สังเกตการจดจ่อ การรู้ตัว การกำกับตนเอง การรับฟัง การร่วมสนทนา การตอบคำถามตรงประเด็น และการสะท้อนความคิดเกี่ยวกับการพัฒนาตนเอง