แผนจิตศึกษา: เมินเฉย

เวลา 20 นาทีระดับชั้น ป.5ผู้สร้าง นายวชิรวิทย์ บุญครอบ

แก่นของเรื่อง:ตระหนักถึงความเดือดร้อนของผู้อื่น ไม่เพิกเฉย และเลือกช่วยเหลืออย่างเหมาะสมเมื่อเห็นผู้อื่นกำลังเดือดร้อน

เป้าหมายของแผน:ระดับกลาง - Leading Self 2.1 มีวิจารณญาณเชิงจริยธรรมในการเลือกกระทำสิ่งถูก ช่วยเหลือคนอื่น สิ่งอื่น (ความกรุณา) การไม่ดูดาย และสามารถให้เหตุผลอย่างสมเหตุสมผล · ระดับกลาง - Leading Self 2.2 มีวิจารณญาณในการตัดสินใจ นำตนเองให้สามารถเข้าใจความหลากหลาย และความแตกต่างของแต่ละบุคคล

1ขั้นเตรียมสภาวะจิต (ฝึกโหมดรู้ (สติ) จดจ่อเพื่อการใคร่ครวญ)

ให้นักเรียนนั่งเป็นวงกลม ครูและนักเรียนไหว้ทักทายกันและกันอย่างนอบน้อม ครูนำการรู้ตัวด้วย Brain Gym และกลับมารู้ตัวด้วยการรับรู้ลมหายใจเข้า-ออก

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · จัดการตนเอง (Self-management)

2ขั้นกิจกรรม 10–15 นาที

2.1 ขั้นชง

ครูเปิดวิดีโอ ไทยเฉย ให้นักเรียนดู แล้วชวนสังเกตเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น "เมินเฉย"
ครูตั้งถาม (เพื่อทบทวนการรับข้อมูล) สังเกตเห็นอะไรในวีดีโอบ้างบ้าง ?
1. นักเรียนสังเกตเห็นอะไรในวิดีโอบ้าง
2. ในวิดีโอเกิดเหตุการณ์อะไรขึ้น
3. มีใครบ้างที่เลือกช่วยเหลือหรือเมินเฉยต่อเหตุการณ์

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)

2.2 ขั้นเชื่อม

2.2.1 เชื่อมตนเอง

คำถามในฐานะคนนอกความคิด / ความรู้สึก

1. นักเรียนคิดหรือรู้สึกอย่างไรกับเหตุการณ์นี้
2. นักเรียนคิดหรือรู้สึกอย่างไรเมื่อเห็นคนเฉยต่อความทุกข์ของผู้อื่น

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)
คำถามเพื่อสลับที่ความคิด / ความรู้สึก / ตัวละคร

1. ถ้านักเรียนเป็นลูกของคนตาบอดที่ถูกขโมยเงิน จะรู้สึกอย่างไร
2. ถ้านักเรียนเห็นคนกำลังเดือดร้อน จะช่วยหรือไม่ และจะช่วยอย่างไร

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)
คำถามเพื่อเชื่อมโยงประสบการณ์อดีต

1. นักเรียนเคยเมินเฉยเมื่อเห็นผู้อื่นเดือดร้อนหรือไม่ เหตุการณ์นั้นเป็นอย่างไร
2. นักเรียนเคยถูกกล่าวหาจนทำให้ผู้อื่นเข้าใจผิดและทำให้รู้สึกเสียใจหรือไม่ เหตุการณ์นั้นเป็นอย่างไร และตอนนั้นรู้สึกอย่างไร

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ยืดหยุ่นความคิด (Cognitive Flexibility)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)
คำถามเพื่อเชื่อมการวิเคราะห์ปัจจุบัน

1. ถ้าในห้องเรียนหรือสังคมของเราทุกคนเลือกเมินเฉยต่อความเดือดร้อนของผู้อื่น จะส่งผลอย่างไรทั้งในปัจจุบันและอนาคต
2. ถ้าทุกคนช่วยเหลือกันเมื่อเห็นผู้อื่นเดือดร้อน ห้องเรียนหรือสังคมของเราจะเปลี่ยนไปอย่างไร

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)SEL · ตัดสินใจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Decision-making)

2.2.2 เชื่อมกันและกัน

นักเรียนแลกเปลี่ยนความคิด ความรู้สึก เกิดมุมมองใหม่ มุมมองต่าง ครูร่วมสนทนาในประเด็นมุมมองที่น่าสนใจจากผู้เรียน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)

2.3 ขั้นใช้

สถานการณ์ซับซ้อนเพื่อฝึกการตัดสินใจเชิงจริยธรรม การนำตนเอง และใช้ได้จริงในชีวิต (อนาคต)

1. ถ้าพี่ ๆ เห็นเพื่อนกำลังเดือดร้อน แต่คนอื่นเลือกที่จะไม่ช่วย พี่ ๆ จะตัดสินใจทำอย่างไร เพราะอะไร (ใคร่ครวญคำถามลงในสมุดจิตศึกษา)

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)EF · ควบคุมอารมณ์ (Emotional Control)EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)EF · ริเริ่มลงมือทำ (Initiating)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SELF · เชื่อมั่นว่าทำได้ (Self-confidence / Self-efficacy)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)

3ขั้นจบ (1–3 นาที · ขอบคุณผู้อื่นหรือสิ่งต่าง ๆ และ Empower กันและกัน)

Empower ครูและนักเรียนนำสู่การขอบคุณ ขอบคุณความคิดเห็นที่นักเรียนแลกเปลี่ยนกันในวันนี้ และชื่นชมความตั้งใจของทุกคน

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ประเมินตนเอง (Self-Monitoring)SELF · เห็นคุณค่าตน (Self-esteem / Self-worth)SEL · รู้จักตนเอง (Self-awareness)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)

การประเมิน

สังเกตการจดจ่อ การรู้ตัว การรับฟัง การร่วมสนทนา การตอบคำถามตรงประเด็น การเข้าใจความรู้สึกของผู้อื่น และการกำกับตนเอง