แผนจิตศึกษา: เสียงคำรามที่ไม่มีใครได้ยิน

เวลา 20 นาทีระดับชั้น ป.4ผู้สร้าง นายพิภพ เคลือบทอง

แก่นของเรื่อง:ความสัมพันธ์สร้างจากการรับฟัง ไม่ใช่การบังคับ

เป้าหมายของแผน:ระดับกลาง - Leading Self 2.1 มีวิจารณญาณเชิงจริยธรรมในการเลือกกระทำสิ่งถูก ช่วยเหลือคนอื่น สิ่งอื่น (ความกรุณา) การไม่ดูดาย และสามารถให้เหตุผลอย่างสมเหตุสมผล · ระดับกลาง - Leading Self 2.2 มีวิจารณญาณในการตัดสินใจ นำตนเองให้สามารถเข้าใจความหลากหลาย และความแตกต่างของแต่ละบุคคล

1ขั้นเตรียมสภาวะจิต (ฝึกโหมดรู้ (สติ) จดจ่อเพื่อการใคร่ครวญ)

Brain Gym: กิจกรรม "กำ-แบ สลับมือ" เพื่อดึงความสนใจและฝึกการทำงานประสานกันของสมอง

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · กำกับตน (Self-control / Self-regulation / Self-discipline)

2ขั้นกิจกรรม 10–15 นาที

2.1 ขั้นชง

ครูเล่านิทานเรื่อง "เสียงคำรามที่ไม่มีใครได้ยิน"
1. ในนิทาน เรื่องเสียงคำรามที่ไม่มีใครได้ยิน มีตัวละครอะไรบ้าง
2. และเกิดเหตุการณ์อะไรขึ้นบ้าง

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)

2.2 ขั้นเชื่อม

2.2.1 เชื่อมตนเอง

คำถามในฐานะคนนอกความคิด / ความรู้สึก

จากเรื่องราวทั้งหมดตั้งแต่ต้นจนจบ นักเรียนสังเกตเห็นการเปลี่ยนแปลงอะไรเกิดขึ้นกับความสัมพันธ์ของสัตว์ป่ากลุ่มนี้บ้าง?

คำถามเพื่อสลับที่ความคิด / ความรู้สึก / ตัวละคร

หากนักเรียนสามารถเข้าไปสวมบทบาทเป็นตัวละครใดก็ได้ในเรื่องนี้ 1 ตัว ในฉากใดฉากหนึ่ง นักเรียนจะเลือกเป็นใคร ในช่วงเวลาไหน... และในวินาทีนั้น นักเรียนสัมผัสได้ถึงความรู้สึกอะไรที่เกิดขึ้นข้างในใจตัวเองบ้าง

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ใส่ใจจดจ่อ (Focus / Attention)SELF · รู้ตน (Self-awareness / Self-concept / Identity)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)

คำถามเพื่อเชื่อมโยงประสบการณ์อดีต

มีฉากไหน ความรู้สึกใด หรือคำพูดไหนในนิทานเรื่องนี้ ที่บังเอิญไปสะกิดให้เรานึกถึงเรื่องราวบางอย่างที่เคยเกิดขึ้นในชีวิตของเราเองบ้าง?

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · ยั้งคิดไตร่ตรอง (Inhibitory Control)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)

คำถามเพื่อเชื่อมการวิเคราะห์ปัจจุบัน

นิทานเรื่องนี้กำลังสะท้อน 'ความจริง' หรือ 'สัจธรรม' อะไรให้เราเห็น เกี่ยวกับการใช้ชีวิตอยู่ร่วมกับผู้อื่นบนโลกใบนี้?

ทักษะและมิติที่พัฒนา: EF · จำเพื่อใช้งาน (Working Memory)SELF · พาตนเติบโต (Self-direction / Self-motivation / Self-reflection / Self-responsibility)SEL · เข้าใจสังคม (Social Awareness)SEL · จัดการความสัมพันธ์ (Relationship Skills)

2.2.2 เชื่อมกันและกัน

จากการนั่งฟังเพื่อนๆ ในวงกลมแบ่งปันเรื่องราว มีคำพูดหรือมุมมองไหนของเพื่อน ที่พาให้เราได้เห็นมุมที่แตกต่างออกไป หรือทำให้ความคิดของเรากว้างขึ้นกว่าตอนแรกบ้าง?

2.3 ขั้นใช้

สถานการณ์ซับซ้อนเพื่อฝึกการตัดสินใจเชิงจริยธรรม การนำตนเอง และใช้ได้จริงในชีวิต (อนาคต)

สถานการณ์: "สมมติว่าในสัปดาห์นี้ นักเรียนต้องเริ่มต้นทำโครงงาน PBL ชิ้นใหม่กับกลุ่มเพื่อนที่ต่างคนต่างก็มีความเก่ง มีไอเดีย และความเชื่อที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง"
คำถาม: "ด้วยบทเรียนที่ตกผลึกได้จากวันนี้ นักเรียนจะออกแบบ 'วิธีการเริ่มต้นทำงาน' ของกลุ่มตัวเองอย่างไร เพื่อให้พื้นที่ตรงนั้นเป็นที่ที่ทุกคนสามารถเติบโตและไปถึงเป้าหมายพร้อมกันได้?
ใคร่ครวญลงในสมุดจิตศึกษา แล้วแชร์ไอเดีย

3ขั้นจบ (1–3 นาที · ขอบคุณผู้อื่นหรือสิ่งต่าง ๆ และ Empower กันและกัน)

ครูนำกลับมาสู่ปัจจุบัน :
"ให้นักเรียนค่อยๆ กลับมานั่งหลังตรง หลับตาลงเบาๆ และนำความรู้สึกทั้งหมดกลับมาวางไว้ที่ลมหายใจเข้า... และลมหายใจออก..."
ชื่นชมและให้คุณค่าพื้นที่ปลอดภัย :
"ครูขอชื่นชมวงกลมของเราในวันนี้ ที่พวกเราอนุญาตให้ตัวเองได้คิดอย่างอิสระ และได้มอบของขวัญที่ล้ำค่าที่สุดให้แก่กันและกัน นั่นคือ 'การรับฟังด้วยความเคารพ'..."
ขอบคุณและเก็บเกี่ยวบทเรียนด้วยตนเอง :
"ในความเงียบนี้ ให้นักเรียนลองโอบกอด 'หนึ่งความรู้สึก' หรือ 'หนึ่งข้อคิด' ที่ตัวเองเก็บเกี่ยวได้ในวันนี้เอาไว้... ส่งคำขอบคุณเงียบๆ ในใจให้กับตัวเองที่กล้าเรียนรู้ และส่งความหวังดีให้กับเพื่อนรอบวงที่นั่งอยู่ข้างๆ เรา..."
ปิดวงสนทนา:
"เมื่อพร้อมแล้ว ค่อยๆ ลืมตาขึ้นมา ส่งรอยยิ้มบางๆ ให้กับวงกลมของเรา แล้วเตรียมตัวนำพลังงานนี้ไปใช้ในกิจกรรมต่อไปของวันนี้ได้เลยครับ"

การประเมิน

การตอบคคำถาม มุมมองต่อเรื่องราว และการกับกำตนเอง